Anestezi Cihazı ve Ventilasyon

Gaz Sistemleri

Santral hat, tüp sistemleri, basınç yönetimi, güvenlik bağlantıları ve tüp ömür hesabı.

Santral hat: Terminal basıncı ve ara basınç değerleri yerel standarda ve modelin IFU'suna göre kontrol edilir; tek bir evrensel 4 bar/1 bar değeri yoktur.
Yedek tüp: Nominal kapasite ve servis basıncı tüp standardına göre değişir. O₂ için pin-index konumu 2–5'tir.
Renk kodu: Beyaz (ISO/Avrupa), Yeşil (ABD standardı).
O₂ flush: Genellikle 35–75 L/dk O₂'yi akış kontrolü ve vaporizatörü bypass ederek ortak gaz çıkışına/solunum sistemine verir. İnspirasyonda kullanımı devre basıncını ve verilen VT'yi artırabilir; ajan ve N₂O konsantrasyonunu seyreltir. Kesin akış ve devre davranışı modele bağlıdır.
Tüp hesabı: Kalan gaz ≈ (mevcut basınç ÷ servis basıncı) × nominal kapasite. Kullanılabilir süre hesabında tanımlı rezerv hacmi sonuçtan düşülmelidir.
Oksijen sensörü: Elektropotansiyel (galvanik) veya paramanyetik prensip. Düzenli kalibrasyon gerekir.

Tüp Ömrü Hesaplama

TÜP TÜRÜ

MEVCUT BASINÇ (bar)

Manometreniz psi gösteriyorsa: psi ÷ 14,5 = bar

GAZ AKIMI (L/dk)

SERVİS BASINCI (bar)

REZERV (%)

—

KULLANILABİLİR GAZ

—

KALAN SÜRE

Tüp davranışı: N₂O tüpünde sıvı ve buhar birlikteyken basınç dolulukla doğrusal değişmez; sıvı bitene kadar sıcaklığa bağlı plato gösterir. İçerik tartıyla değerlendirilir.
Anestezik katkı: N₂O analjezik ve MAC-azaltıcı etki sağlar. MAC değeri yaklaşık %104 olduğundan normobarik koşullarda tek başına 1 MAC düzeyine ulaşılamaz; solunan konsantrasyon toplam anestezik etki hesabına katılır.
B12 inaktivasyonu: Metiyonin sentazı inhibe eder; süre, tekrar maruziyet ve mevcut B12/folat yetersizliği riski belirler. Sabit bir “6 saat” güvenlik eşiği yoktur.
Kapalı boşluk genişlemesi: Pnömotoraks, orta kulak, bağırsak obstrüksiyonu, pnömosefali, pnömoperitoneum durumlarında kontrendike veya dikkatli kullanım gerektirir. Azot 34 kat daha yavaş difüze olduğundan N₂O boşluğa hızla dolup basıncı yükseltir.
Kesilme: N₂O kapatıldığında alveole hızlı geri difüzyon geçici olarak diğer gazları seyreltir; yeterli dakika ventilasyonu ve uygun inspiratuar O₂ ile izlenir.
Mesleki maruziyet: NIOSH önerisi, uygulama sırasında zaman ağırlıklı ortalama N₂O maruziyetinin 25 ppm'nin altında tutulmasıdır; kaçak kontrolü, uygun havalandırma ve AGSS birlikte kullanılır.

Kaynak: Tıbbi hava; merkezi kompresör/arıtma sistemi veya silindirden sağlanır. Nem, partikül, yağ ve mikrobiyal kalite ilgili farmakope ve tesis standardına göre kontrol edilir.
Kullanım amacı: N₂O kullanılmayan vakalarda O₂ ile karıştırılarak taşıyıcı gaz oluşturulur. FiO₂ titrasyonu O₂ ve hava akımlarıyla yapılır.
Ventilatör tahrik gazı: Pnömatik körüklü tasarımlar, üreticinin belirlediği basınçlı sürücü gazı kullanır. Klinik taze gaz karışımı ile sürücü gaz aynı şey değildir.
FiO₂ hesabı: [(O₂ akımı) + (hava akımı × 0,21)] / (O₂ + hava toplam akımı). Örnek: 1 L/dk O₂ + 1 L/dk hava = [(1) + (1×0,21)] / 2 = 0.605 → FiO₂ %60,5
Hava yoksa: N₂O kullanılmıyorsa FiO₂ 1,0 olur. Rezorpsiyon atelektazisi riski FiO₂, süre, akciğer mekaniği ve PEEP ile birlikte değerlendirilir; hava kaynağı yeniden sağlanır.

Gaz-özgü bağlantılar: DISS/NIST gibi terminal sistemleri ve pin-index yoke yanlış eşleşme riskini azaltır; çapraz borulama, hat içeriği veya hatalı montajı dışlamaz.
Proporsiyon sistemi: O₂/N₂O taze gaz oranını mekanik veya elektronik olarak sınırlar. Alt eşik ve arıza davranışı modele göre değişir; inspiryum O₂ ölçümü ayrı güvenlik katmanıdır.
O₂ besleme arızası: Alarm eşiği, N₂O'nun azaltılması/kesilmesi ve hava ile acil ventilasyon yeteneği modelin IFU'sundan doğrulanır.
Renk kodu: ISO, ABD ve yerel standartlar farklıdır; gaz kimliği yalnız renkle doğrulanmaz.

Pasif sistem: Hasta/devre basıncı atık gazı dış ortama taşır; çıkış hattının direnç ve uzunluğu izin verilen sınırda olmalıdır.
Aktif sistem (WAGD): Merkezi emişle çalışır. Açık veya kapalı arayüz, rezervuar ve pozitif/negatif basınç tahliye valfleri emişin solunum devresine iletilmesini önler; gerekli bileşen tasarıma göre değişir.
NIOSH limitleri: N₂O ≤25 ppm TWA; halojenli ajanlar ≤2 ppm TWA; N₂O + halojenli birlikte ≤0,5 ppm halogene.
Kontrol yöntemi: İnfrared veya fotoakustik algılayıcılı alan monitörü ile personel maruziyeti ölçülmelidir.
Tüp kontrolü: AGSS bağlantı tubing her gün kink ve tıkanma açısından gözden geçirilmeli.

Ventilatör

Mekanik ventilasyon prensipleri, parametre tablosu, dalga formu yorumlama ve sorun giderme.

Parametre	Başlangıç	İzlenen hedef	Teknik not
Tidal volüm (VT)	Erişkinde 6–8 mL/kg PBW	Ekspiratuvar VT, plato ve sürücü basıncı	Obezitede gerçek ağırlık kullanılmaz; pediatrik ayar yaş, boy, ağırlık ve devre ölü boşluğuna göre yapılır
Solunum sayısı	Hasta ve beklenen metabolik gereksinime göre	EtCO₂/PaCO₂ ve ekspiratuvar akımın sıfıra dönmesi	Metabolik asidoz, gebelik, laparoskopi ve obstrüksiyonda sabit normal aralık kullanılmaz
I:E ve akım	Genellikle 1:2	Ekspirasyon tamamlanması, iPEEP ve senkroni	Obstrüksiyonda ekspirasyon süresi uzatılır; yalnız I:E değil RR ve inspiratuvar akım birlikte ayarlanır
PEEP	Çoğu erişkinde 3–5 cmH₂O	Oksijenlenme, kompliyans ve hemodinami	ARDS, obezite, laparoskopi ve tek akciğer ventilasyonunda bireyselleştirilir
FiO₂	İndüksiyon ve kritik olay dışında en düşük yeterli değer	Hasta için belirlenen SpO₂/PaO₂ aralığı	Sabit %96 hedefi bütün hastalara uygulanmaz
Plato basıncı	İnspiratuvar bekletmeyle ölç	Genellikle ≤30 cmH₂O	Tepe basınçtan farklıdır; akım sıfırken alveoler basınca yaklaşır
Sürücü basıncı (ΔP)	Pplat − total PEEP	Mümkünse düşük; 15 cmH₂O sık kullanılan üst referanstır	Tek başına güvenlik garantisi veya tüm hastalarda doğrulanmış mutlak eşik değildir

Basınç–Volüm (P–V) Döngüsü

Statik/dinamik kompliyans, histerez ve aşırı distansiyon hakkında bilgi verir.

Eğim: Kompliyansı temsil eder; mutlak değer devre kompanzasyonu, akım ve ölçüm yöntemine bağlıdır
Sağa kayma / eğim azalması: Kompliyans azalması; atelektazi, ödem/ARDS, pnömotoraks veya artmış göğüs duvarı basıncı araştırılır
Histerez: Açılma-kapanma ve enerji kaybını yansıtır; hava yolu direnci akım–volüm döngüsü ve tepe–plato farkıyla daha doğrudan değerlendirilir
İnspiratuvar “beaking”: Aşırı distansiyonu düşündürür; VT/basınç ve PEEP yeniden değerlendirilir, otomatik olarak PEEP artırılmaz
İnfleksiyon noktaları: Tek bir döngüden PEEP reçetesi çıkarılmaz; rekruitabilite, kompliyans, oksijenlenme ve hemodinami birlikte değerlendirilir

Kapnografi Eğrisi

EtCO₂ dalga formu 4 fazdan oluşur — her değişiklik klinik anlam taşır.

Faz I (AB): İnspiratuar gaz + anatomik ölü boşluk — CO₂ = 0
Faz II (BC): Alveolar-bronşiyal karışım; eğimin azalması bronkospazm/hava yolu obstrüksiyonu göstergesi olabilir
Faz III (CD) — alveolar plato: EtCO₂ buradan okunur. Yükseliş eğimi: eşit olmayan boşalma (KOAH, bronkospazm). Pürüzlü plato: solunum gayreti (yetersiz kas gevşemesi)
İnspiratuvar düşüş (faz 0): Taban çizgisinin sıfıra dönmemesi rebreathing, valf sorunu veya yetersiz taze gazı düşündürür
EtCO₂ = 0 / ani kayıp: Devre ayrılması, özofageal entübasyon/ekstübasyon, örnekleme hattı sorunu veya çok düşük pulmoner perfüzyon araştırılır
EtCO₂ ani artış: Turnike açılması, NaHCO₃ verilmesi, malign hipertermi erken bulgusu
EtCO₂ kademeli düşüş: Hipotermi, hipovolemi, pulmoner emboli

Sorun	Olası Neden	İlk Yaklaşım
Yüksek tepe basınç VCV modunda	Bronkospazm, tüp obstrüksiyonu, sağ endobronşiyal entübasyon, pnömotoraks, abdominal distansiyon	Manuel ventile, auskülte (bilateral?), bronkodilatatör, tüp pozisyonu kontrol, plato ölç
Düşük TV alarmı	Devre sızıntısı, tüp kaçağı, hasta-ventilatör uyumsuzluğu, yanlış mod	Devre bağlantıları kontrol, tüp kafını şişir, hasta-ventilatör senkronu değerlendir
İntrinsik PEEP	Yetersiz ekspirasyon süresi, yüksek RR/VT, obstrüksiyon	Ekspiratuvar akım eğrisini izle; RR/VT'yi azalt, inspiratuvar akımı artırarak ekspirasyonu uzat, obstrüksiyonu tedavi et
Hasta–ventilatör asenkronisi	Tetikleme, akım, yükselme zamanı veya döngü ayarı; ağrı, obstrüksiyon, kaçak	Dalga formlarından asenkroni tipini belirle; mekanik nedeni ve ayarları düzelt, sedasyon/NMB'yi bundan sonra değerlendir
SpO₂ kötüleşmesi	Atelektazi, bronkospazm, şant artışı, tüp deplasmanı	FiO₂ artır, rekrütman manevrası düşün, PEEP artır, tüp pozisyonu

Ventilasyon Modları

Tetikleme, kontrol değişkeni, döngü sonlandırma ve modlar arası teknik farklar.

1. Nefesi kim başlatır? (Tetikleme) Cihaz mı (zaman), hasta mı (akım/basınç değişimi)?
2. İnspiryum boyunca ne sabit tutulur? (Kontrol değişkeni) Hacim mi, basınç mı?
3. İnspiryumu ne bitirir? (Döngü) Ayarlanan hacme ulaşınca mı, süre dolunca mı, akım belli bir orana düşünce mi?

Tetikleme (Trigger)

Akım tetiklemesi: Hastanın devre temel akımında oluşturduğu değişimi algılar. Eşik cihaz ve hasta grubuna göre ayarlanır.
Basınç tetiklemesi: Hastanın devrede oluşturduğu negatif basınç değişimini algılar. Çok duyarlı ayar otomatik tetiklemeyi, az duyarlı ayar tetikleme gecikmesini artırır.
Otomatik tetikleme (auto-triggering): Devredeki su, kaçak, kardiyak salınım veya aşırı duyarlı ayar cihazı "hasta soluyor" sanıp gereksiz nefes verdirir. Hasta apneik olduğu hâlde spontan solunum varmış gibi görünür — uyanma değerlendirmesinde yanıltıcıdır.
Tetikleyememe: İntrinsik PEEP, zayıf inspiratuar çaba veya az duyarlı eşik tetiklemeyi geciktirebilir. Ekspirasyon süresi, bronkodilatasyon, devre direnci ve tetik eşiği birlikte değerlendirilir; dış PEEP seçimi ölçülen intrinsik PEEP ve hemodinamiye göre bireyselleştirilir.

İnspiratuar Yükselme Zamanı (Rise Time / Ramp)

Basınç hedefli modlarda hedef basınca ne kadar hızlı ulaşılacağını belirler.
Çok hızlı: Başlangıçta basınç aşımı (overshoot) ve öksürük/uyumsuzluk.
Çok yavaş: Hedef basınca geç ulaşılır, tidal hacim düşer, hasta "hava açlığı" yaşar.
Uyumsuz görünen hastada ilaç artırmadan önce yükselme zamanını gözden geçirin — sık atlanan basit bir çözümdür.

Döngü Sonlandırma (Cycling)

Mod tipi	İnspiryumu ne bitirir	Sonuç
VCV	Ayarlanan hacim verilince (hacim döngülü)	Süre, akıma bağlı olarak değişir
PCV	Ayarlanan inspiryum süresi dolunca (zaman döngülü)	Hacim kompliyansa göre değişir
PSV	Akım, tepe değerinin belli oranına düşünce (akım döngülü)	Süreyi ve hacmi hasta belirler

PSV ekspiratuar tetik eşiği (ETS/Esens): İnspiratuar akımın tepe değere göre hangi oranda azalınca nefesin sonlanacağını belirler. Daha yüksek eşik inspiryumu kısaltır; daha düşük eşik uzatır. Adlandırma, varsayılan değer ve ayar aralığı modele göre değişir.
Apne yedeği: Spontan modlarda apne süresi dolunca seçilmiş kontrollü moda geçiş sağlar. Yedek mod, frekans, tidal hacim/basınç ve apne süresi hasta ve cihaz yapılandırmasına göre ayarlanır.

VCV

Volume Controlled Ventilation

Ayarlanan tidal hacim her nefeste verilir; basınç akciğerin durumuna göre değişir. Ayarlanan hacmi hedefler; kaçak, basınç sınırı veya devre kompanzasyonunun sınırı nedeniyle hastaya ulaşan hacim daha düşük olabilir.

Kritik davranış: Kompliyans azalır veya direnç artarsa hedef hacim için gereken basınç yükselir; basınç sınırına ulaşılırsa hacim hedefi sağlanamayabilir.
Basınç yorumu: Sabit akım ve inspiratuar bekleme sırasında tepe–plato farkı rezistif basınç bileşenini; plato basıncı ise elastik yükü değerlendirmeye yardım eder.
Akım paterni: Klasik olarak kare (sabit) akım; azalan akım seçeneği tepe basıncı düşürür ve dağılımı iyileştirir.

Tidal hacim sabit Solunum sayısı sabit Basınç değişken

Dräger: VCV · GE: VCV · Getinge/Maquet: Volume Control · Mindray/Comen: VCV

SIMV-VC

Synchronized Intermittent Mandatory Ventilation — Volume

Belirlenen sayıda zorunlu hacim kontrollü nefes, hastanın çabasıyla senkronize verilir; aralarda hasta serbestçe soluyabilir.

Zorunlu nefesler arasındaki spontan nefeslere basınç desteği eklenebilir; destek düzeyi solunum işi ve ekshale tidal hacme göre titr edilir.
Senkronizasyon penceresi, tetik duyarlılığı ve zorunlu frekans cihaz algoritmasına göre farklı davranır.

Zorunlu nefeslerde hacim sabit Spontan nefesler değişken

Adlandırma: SIMV-VC, SIMV(V) veya üreticiye özgü eşdeğer etiketler

PCV

Pressure Controlled Ventilation

Ayarlanan inspiratuar basınç, ayarlanan süre boyunca korunur. Akım azalan paterndedir; tidal hacim tamamen kompliyans ve dirence bağlıdır.

Kritik davranış: Kompliyans düşerse basınç korunur ama tidal hacim sessizce düşer → fark edilmeyen hipoventilasyon. VCV'nin tam tersi risktir.
Sizi koruyan alarm: Düşük tidal hacim / düşük dakika ventilasyonu alarmı. PCV kullanıp bu alarmı ayarlamamak en tehlikeli ihmallerden biridir.
Akım ve hacim: Akım genellikle azalan paterndedir. Tidal hacim sürücü basınç, inspiryum süresi, kompliyans, direnç ve kaçaktan etkilenir.
İzlem: Ekshale tidal hacim, dakika ventilasyonu ve basınç-zaman eğrisi birlikte izlenir.

İnspiratuar basınç sabit İnspiryum süresi sabit Tidal hacim değişken

Dräger: PCV · GE: PCV · Getinge/Maquet: Pressure Control · Mindray/Comen: PCV

SIMV-PC

Synchronized Intermittent Mandatory Ventilation — Pressure

SIMV-VC ile aynı mantık; zorunlu nefesler basınç kontrollüdür. Kompliyansı düşük veya kaçağı olan hastada SIMV-VC yerine tercih edilir.

Zorunlu nefeslerde hacim değişken olduğu için dakika ventilasyonu alarmı burada da zorunludur.
Pediatride kafsız tüp kullanılıyorsa SIMV-VC yerine bu seçilir.

Zorunlu nefeslerde basınç sabit Tidal hacim değişken

Adlandırma: SIMV-PC, SIMV(P) veya üreticiye özgü eşdeğer etiketler

Uyarlanabilir basınç kontrollü modlar hedef tidal hacme yaklaşmak için inspiratuar basıncı nefesler arasında değiştirir. Hedef, basınç limiti veya algoritma sınırına ulaşıldığında sağlanamayabilir.

PRVC

Pressure Regulated Volume Control

Zorunlu nefeslerde hedef tidal hacme, basıncı nefes nefes uyarlayarak ulaşır. Basınç hedefli bir moddur; hacim bir hedeftir, mutlak garanti değildir.

Nasıl çalışır: Ölçülen ekshale hacim ve solunum mekaniğine göre sonraki nefesin basıncı ayarlanır. Test nefsi, basınç adımı ve uyarlama hızı üretici algoritmasına özgüdür.
Gözden kaçan tuzak: Hasta çabası artarsa cihaz "hedef hacme kolay ulaşılıyor" diye desteği azaltır. Solunum sıkıntısı artan hastada destek düşer — beklenenin tersi bir davranıştır.
Basınç sınırı: Hedef hacim için gereken basınç üst sınıra ulaştığında cihaz düşük hacim alarmı vermelidir; limit ve alarm eşikleri birlikte ayarlanır.
Ne zaman: Kompliyansın vaka boyunca değiştiği durumlar — laparoskopi, pozisyon değişimi, obez hasta, uzun cerrahi.

Hedef tidal hacim sabit Uygulanan basınç değişken

Dräger: AutoFlow (VCV üzerine) · GE: PCV-VG · Getinge/Maquet: PRVC · Hamilton: APVcmv · Puritan Bennett: VC+ · Mindray: PCV-VG

Volume Support

Hacim Garantili Basınç Desteği (PSV-VG)

Spontan solunumun karşılığı: her nefes hasta tetiklemeli ve basınç destekli, ancak cihaz destek basıncını hedef tidal hacmi tutturacak şekilde uyarlar.

PRVC'den farkı: Zorunlu nefes yoktur, tamamen hastanın çabasına bağlıdır. Hasta solumazsa apne yedeği devreye girmelidir.
Aynı tuzak burada daha belirgin: Hasta güçlendikçe destek azalır. Derlenme döneminde istenen davranıştır, ancak yorulan hastada destek düşer.
Ne zaman: Derlenme dönemi ve spontan solunuma geçiş.

Hedef tidal hacim Destek basıncı değişken Solunum sayısı hastaya ait

Üreticiye göre Volume Support, hacim garantili PSV veya benzeri adlar kullanılabilir; işlevsel ayrıntılar aynı değildir.

AutoFlow, PCV-VG, PRVC, APV ve VC+ aynı genel ailede yer alsa da tetikleme, senkronizasyon, basınç adımı ve spontan soluk yönetimleri aynı değildir; teknik kılavuzdaki kontrol değişkeni ve algoritma esas alınır.

PSV

Pressure Support Ventilation

Hastanın her spontan nefesi ayarlanan basınçla desteklenir. Nefesi hasta başlatır, hasta sürdürür ve akım eşiğine gelince cihaz bitirir.

Destek düzeyi solunum işi, ekshale tidal hacim, frekans ve gaz değişimine göre titr edilir; sabit bir “tüp direncini yenme” değeri yoktur.
Ayarlanacak üç şey: destek basıncı, tetikleme duyarlılığı ve döngü eşiği (Esens/ETS). Üçüncüsü en sık atlanan ama uyumu en çok etkileyen ayardır.
Tidal hacmi izleyin: Destek fazlaysa hacim büyür ve hasta hiperventile olur; azsa hızlı-yüzeysel solunum gelişir.
Apne yedeği açık olmalıdır — bu modda cihaz kendiliğinden nefes vermez.

Destek basıncı sabit Tidal hacim değişken Solunum sayısı değişken

Adlandırma çoğunlukla PSV veya PS; apne yedeği ve ETS seçenekleri modele göre değişir

CPAP

Continuous Positive Airway Pressure

Solunum döngüsü boyunca sabit pozitif basınç uygulanır; ek nefes desteği yoktur. Ventilasyonun tamamı hastaya aittir.

Hava yolu açıklığını korur, fonksiyonel rezidüel kapasiteyi artırır, atelektaziyi azaltır.
Anestezide en sık preoksijenasyon ve derlenme sırasında kullanılır.
Sıklıkla PSV ile birlikte uygulanır (PSV + CPAP/PEEP).
Tek başına ventilasyon sağlamaz — apne yedeği burada da zorunludur.

Hava yolu basıncı sabit Tidal hacim ve solunum sayısı tamamen hastaya ait

CPAP, çoğu iş istasyonunda PS/spontan modun PEEP düzeyi olarak uygulanır; bağımsız etiket her modelde bulunmayabilir

APRV / BiLevel

Airway Pressure Release Ventilation · Bilevel

İki basınç düzeyi arasında geçişle çalışır. Yüksek basınçta uzun süre kalınır (P-high, T-high), kısa bırakmalar ventilasyon sağlar (P-low, T-low). Hasta her iki düzeyde de soluyabilir.

APRV ile çift düzeyli mod farkı: APRV genellikle uzun T-high ve kısa salım süresiyle uygulanır; optimum T-low sabit bir sayı değil, ekspiratuar akım eğrisi ve mekaniğe göre ayarlanır.
Anestezideki yeri sınırlıdır — esas olarak yoğun bakımda ağır ARDS'de kullanılır.
Kanıt durumu: Rekrütman ve oksijenasyonu iyileştirdiği gösterilmiştir, ancak mortaliteyi azalttığına dair güçlü kanıt yoktur. Kas gevşetici altında spontan solunum olmadığında üstünlüğü kaybolur.

P-high / P-low sabit T-high / T-low sabit Spontan hacim değişken

APRV ile BIPAP/BiLevel/DuoPAP adları eş anlamlı kabul edilmemelidir; üretici dalga biçimi ve zamanlama tanımı kontrol edilir.

TCPL

Time-Cycled Pressure-Limited

Zaman döngülü, basınç sınırlı. İşleyiş olarak PCV ile aynıdır; yenidoğan ve küçük infant ventilasyonunda geleneksel adlandırmadır.

Kafsız tüp kaçağına toleranslıdır — bu yaş grubunda tercih nedenidir.
Tidal hacim tamamen kompliyansa bağlı olduğundan hacim izlemi şarttır; yenidoğanda küçük hacimler cihazın ölçüm hassasiyetinin sınırındadır.
Günümüzde birçok yenidoğan cihazında hacim garantili sürümü (VG) tercih edilmektedir.

Basınç sınırı sabit İnspiryum süresi sabit Tidal hacim değişken

Yenidoğan/pediatrik cihazlarda standart

Tek Bakışta Karşılaştırma

Mod	Siz ayarlarsınız	Değişen	Kompliyans düşerse	Hayati alarm
VCV	Tidal hacim	Basınç	Basınç yükselir → barotravma	Yüksek basınç
PCV	Basınç + süre	Tidal hacim	Hacim düşer → sessiz hipoventilasyon	Düşük hacim / dakika ventilasyonu
PRVC	Hedef hacim (+ basınç sınırı)	Uygulanan basınç	Basınç sınıra kadar yükselir, sonra hacim düşer	Her ikisi
PSV	Destek basıncı	Hacim ve solunum sayısı	Hacim düşer	Apne + düşük hacim
CPAP	Sabit basınç	Her şey	Hacim düşer	Apne

Mod değişiminde basınç, ekshale tidal hacim, dakika ventilasyonu ve apne alarm sınırları yeni kontrol değişkenine göre yeniden ayarlanır.

Klinik Duruma Göre Seçim

Durum	Önerilen	Gerekçe
Kompliyans değişken	VCV, PCV-VG/PRVC veya PCV	Ekshale hacim ile plato/sürücü basınç hedeflerini sağlayan mod seçilir
Obstrüksiyon / uzun zaman sabiti	Kontrollü mod + uzatılmış ekspirasyon	Ekspiratuar akımın sıfıra dönmesi ve intrinsik PEEP izlenir
Tek akciğer ventilasyonu	VCV, PCV veya uyarlanabilir mod	PBW'ye göre düşük VT; oksijenasyon, plato basıncı ve sürücü basınçla titrasyon
Pediatri / düşük tidal hacim	PCV, VCV veya VG destekli mod	Proksimal hacim ölçümü, kaçak kompanzasyonu ve cihazın minimum hacim doğruluğu belirleyicidir
Spontan solunuma geçiş	PSV/CPAP veya SIMV + PS	Solunum işi, apne yedeği ve ekshale dakika ventilasyonu izlenir

Mod adı tek başına koruyucu ventilasyon sağlamaz; PBW'ye göre ekshale hacim, plato ve sürücü basınç, PEEP, gaz değişimi ve hemodinamik yanıt birlikte izlenir.

Solunum Devresi

Devre tipleri, CO₂ absorpsiyonu, bileşenler, düşük akım anestezi, nemlendirme ve sorun giderme.

Daire (Circle) Devre

Modern anestezi iş istasyonunun standart devresidir. Ekspirasyon gazı absorberden geçirilerek yeniden solunur.

Yedi temel bileşen: taze gaz girişi, inspiratuar ve ekspiratuar tek yönlü valfler, inspiratuar ve ekspiratuar kollar, Y-parçası, APL valfi ve CO₂ absorberi.
Üç kural: Yeniden solumayı önlemek için ① tek yönlü valfler inspiratuar ve ekspiratuar kollarda olmalı, ② taze gaz girişi ekspiratuar valf ile hasta arasına girmemeli, ③ APL valfi hasta ile inspiratuar valf arasına konmamalıdır.
Terminoloji: Daire devrede rebreathing oranı taze gaz akımı (TGA; FGF), gaz alımı, kaçak ve dakika ventilasyonuna bağlıdır. “Yarı kapalı/kapalı” terimleri kesin bir tek akım eşiği tanımlamaz; teknik anlatımda ölçülen FGF ve rebreathing oranı daha kullanışlıdır.
Üstünlükleri: Isı ve nem korunumu, ajan ve gaz tasarrufu, ameliyathane kirliliğinin azalması, solunan gaz konsantrasyonunun kararlılığı.
Sınırlamaları: Karmaşık yapı (arıza noktası fazla), kompliyans ve direnç yüksekliği, absorber bakımı gerekliliği, düşük akımda ajan konsantrasyonunun ayarlanandan sapması.

Zaman sabiti: Basit sistemde yaklaşık devre hacmi/FGF'dir; karışım verimi, absorpsiyon, kaçak ve hastanın ajan alımı klinik yanıtı değiştirir. FGF arttıkça inspiratuar konsantrasyon ayar değişikliğini daha hızlı izler.

Mapleson Sistemleri

Absorber içermeyen, yeniden solumayı yalnızca taze gaz akımıyla önleyen devrelerdir. Günümüzde ağırlıklı olarak taşıma, uyandırma odası ve pediatride kullanılır.

Sistem	Bilinen adı	En verimli olduğu durum	Taze gaz akımı
Mapleson A	Magill	Spontan solunum	≈ dakika ventilasyonu (1× MV)
Mapleson B	—	Kısa süreli, taşıma	≈ 1,5–2× MV
Mapleson C	Waters devresi	Kısa süreli ventilasyon	≈ 1,5–2× MV
Mapleson D	Bain (koaksiyel D)	Kontrollü ventilasyon	≈ 1,5–2× MV
Mapleson E	Ayre T-parçası	Pediatri (valfsiz, düşük direnç)	≈ 2–3× MV
Mapleson F	Jackson-Rees	Yenidoğan ve infant	≈ 2–3× MV

Şemalar nasıl okunur: TGA — taze gaz girişi rezervuar balon APL valfi hasta ucu
Sistemleri birbirinden ayıran tek şey bu üç öğenin hastaya göre konumudur. Taze gaz hastaya ne kadar yakınsa kontrollü ventilasyonda o kadar verimli; APL hastaya ne kadar yakınsa spontan solunumda o kadar verimlidir.

Mapleson A spontan ventilasyonda; Mapleson D ve koaksiyel Bain kontrollü ventilasyonda görece daha düşük taze gaz akımı gerektirir. Gereken akım, dakika ventilasyonu ve solunum paternine göre doğrulanır.

Bain devresi: İç taze gaz hattının ayrılması veya hasarı rebreathing oluşturur. Uyumlu sistemlerde Pethick testi yardımcıdır; üreticinin tarif ettiği iç hat bütünlük testi ve kapnografi birlikte kullanılır.
Pediatride valfsiz sistem tercihi: Ayre T-parçası ve Jackson-Rees türevleri direnç oluşturmaz; küçük bebeklerde solunum işini artırmadıkları için tercih edilmiştir. Modern pediatrik devreli daire sistemler bu üstünlüğü büyük ölçüde ortadan kaldırmıştır.

Kimyası

Temel tepkime: CO₂ + H₂O → H₂CO₃ · H₂CO₃ + Ca(OH)₂ → CaCO₃ + 2H₂O + ısı. Tepkime ekzotermiktir; absorberin ılıması normal ve beklenen bir bulgudur.
Su gereklidir: Absorpsiyon önce suda çözünme ile başlar. Granüllerin nem içeriği (yaklaşık %13–20) tepkimenin ön koşuludur — kuruyan absorber yalnızca verimsizleşmez, tehlikeli hâle gelir.
Kapasite: Granül tipine göre değişmekle birlikte 100 g soda lime kabaca 15–23 L CO₂ bağlar.
Granül boyutu: 4–8 mesh. Çok küçük granül direnci ve toz oluşumunu, çok büyük granül ise kanal oluşumunu (channeling) artırır.

Granül Tipleri

Ürün	Bileşim	CO / Compound A	Not
Klasik soda lime	Ca(OH)₂ ~%75–80 + su ~%15 + az miktarda NaOH	Kuruyunca üretir	Yaygın ve ucuz. Modern formülasyonlarda KOH büyük ölçüde kaldırılmıştır
Güçlü baz içermeyen kireç (ör. Amsorb türevleri)	Ca(OH)₂ + kalsiyum klorür; NaOH/KOH yok	Üretmez	Daha güvenli, daha pahalı; kapasitesi biraz daha düşük olabilir
Lityum hidroksit	LiOH	Üretmez	Yüksek kapasiteli; anestezi dışı özel alanlarda kullanılır
Baralyme	Ba(OH)₂ + Ca(OH)₂	En yüksek risk	Piyasadan çekilmiştir — kurumuş hâlde sevofluranla absorber yangınları bildirilmiştir

Kuru absorber — üç ayrı tehlike 1. Karbon monoksit: Kurumuş, güçlü baz içeren granülle temas eden ajanlardan CO açığa çıkar. Risk sırası desfluran > enfluran > izofluran ≫ sevofluran. Hasta karboksihemoglobin yükselmesine rağmen pulse oksimetrede yanıltıcı biçimde normal görünebilir. 2. Compound A: Sevofluranın güçlü bazlarla tepkimesinden oluşur; deney hayvanlarında böbrek hasarı yapar. İnsanda klinik anlamı tartışmalıdır, ancak düşük akım, kuru granül ve yüksek sıcaklıkla artar. 3. Aşırı ısınma ve yangın: Kurumuş güçlü bazlı granül + sevofluran birlikteliğinde absorberde aşırı ısınma, erime ve yangın bildirilmiştir.

Absorber ne zaman kurur? Hafta sonu veya tatilde taze gaz akımı açık unutulan makinelerde granüller kurur. Bu yüzden: gün sonunda akımı kapatın; uzun süre kullanılmamış makinede ilk vakadan önce granülü değiştirmeyi ciddi biçimde değerlendirin. Renk göstergesi kuru granülde yanıltıcıdır — kuru absorber renk değiştirmeden tükenmiş gibi davranabilir.

Renk Göstergesi ve Değişim Ölçütleri

Etil viyole: Tükenmeyle birlikte beyazdan mora döner. Işıkta soluklaşabildiği için tek başına güvenilir değildir.
Rengin geri dönmesi tuzağı: Kullanım sonrası dinlendirilen granülde renk kısmen geriye döner; ertesi gün beyaz görünen absorber aslında tükenmiş olabilir. Bu nedenle renge değil, inspiryum CO₂ değerine güvenin.
İnspiratuar CO₂: Taban çizgisinin sıfıra dönmemesi rebreathing gösterir. Absorban tükenmesi yanında tek yönlü valf arızası, devre ölü boşluğu veya non-rebreathing devrede yetersiz taze gaz akımı da değerlendirilir.
Diğer ipuçları: Kapnogram taban çizgisinin yükselmesi, açıklanamayan EtCO₂ artışı, granüllerin sertleşmesi ve absorberin beklenenden fazla ısınması.
Değiştirirken: Kanister tam doldurulur (kanal oluşumunu önlemek için), toz silkelenir ve conta bütünlüğü kontrol edilir. Değişimden sonra kaçak testi yenilenmelidir.

Tek Yönlü Valfler

Gazın devrede tek yönde ilerlemesini sağlar; yeniden solumayı önleyen asıl bileşendir.

İnspiratuar valf: İnspiryumda açılır, ekspiryumda kapanarak ekspirasyon gazının inspiratuar kola geri kaçmasını engeller.
Ekspiratuar valf: Ekspiryumda açılır, inspiryumda kapanır.
Yetmezlik bulgusu: Kapnogramda taban çizgisi sıfıra dönmez ve FiCO₂ yükselir — absorber tükenmesiyle aynı tabloyu verir. Ayrım: absorber yeniyse ve renk normalse valften şüphelenin.
Ekspiratuar valf yapışık kalırsa ekspiryum engellenir → devrede basınç birikir, auto-PEEP ve barotravma riski doğar.
Kontrol: Üreticinin devre testinde inspiratuar ve ekspiratuar akım yönü doğrulanır; görünür valf diskleri varsa hareket, nem, deformasyon ve yapışma ayrıca incelenir.

APL Valfi

Manuel ventilasyonda devredeki en yüksek basıncı sınırlar.

Aralık: Yaklaşık 1–70 cmH₂O; kademeli mekanizmayla ayarlanır.
Manuel ventilasyonda: Tipik olarak 10–20 cmH₂O. Balonun şişmesi ile hastaya verilen basınç arasındaki dengeyi bu ayar belirler.
Spontan solunumda: Tam açık bırakılır; kapalı bırakılması ekspiryuma direnç yaratır.
Ventilatör modunda: Çoğu daire sisteminde ventilatörün ekspiratuar basınç kontrolü APL'den ayrıdır. Manuel/spontan moda dönüldüğünde APL yeniden devreye girer; geçiş davranışı modele göre doğrulanır.
En sık kaza: Valfin kapalı unutulması. Devrede basınç hızla birikir; balon gerilir, hasta ventile edilemez ve barotravma gelişir. Ani yüksek basınçta ilk bakılacak yerlerden biridir.

Rezervuar Balonu

Hem gaz deposu hem güvenlik valfi hem de gözle izlenen bir monitör.

Üç işlevi: ① inspiryum sırasında tepe akımı karşılayacak gaz deposu, ② manuel ventilasyon aracı, ③ spontan solunumun gözle görülür göstergesi.
Basıncı bir ölçüde sınırlar — ama güvenlik düzeneği değildir: lateks/kauçuk balon aşırı gerildiğinde kompliyansı düştüğü için basınç kabaca 35–50 cmH₂O dolayında yayvanlaşır. Buna güvenilmez: balonun yaşı, malzemesi ve boyutu bu davranışı değiştirir; delik ya da sert balonda hiç geçerli değildir. Manuel ventilasyonda basıncı sınırlayan APL valfi, güvenceyi sağlayan ise basınç izlemi ve alarmlarıdır.
Boyut: Erişkinde 2–3 L; pediatride yaşa göre 0,5–1 L. Aşırı büyük balon küçük hastada solunum çabasını görmeyi zorlaştırır.
Kontrol: Delik, yırtık ve yapışkanlık açısından her gün gözle incelenir.

Y-Parçası, Filtre ve Ölü Boşluk

Ölü boşluğun başladığı yer; pediatride kritik önemdedir.

Cihaz ölü boşluğu Y-parçasından itibaren başlar. Y-parçasının hasta tarafındaki her şey (konnektör, filtre, kapnografi adaptörü, açısal parça) doğrudan ölü boşluğa eklenir. İnspiratuar ve ekspiratuar kolların uzunluğu ölü boşluğu artırmaz.
Pediatride kritik: 5 kg bir bebekte tidal hacim yaklaşık 35 mL'dir. Buna eklenen 25–30 mL'lik erişkin filtresi ölü boşluğu neredeyse iki katına çıkarır ve ciddi yeniden soluma yaratır. Mutlaka pediatrik ölçüde filtre ve adaptör kullanın.
HME + bakteri/virüs filtresi: Genellikle tek gövdede birleşiktir. Isı ve nemi korur, devreyi kirlenmeden korur.
Filtre tıkanması: Sekresyon, kan veya nemle dolan filtre direnci hızla artırır; tepe basınç yükselir, ekspiryum uzar. Açıklanamayan yüksek basınçta filtreyi değiştirerek deneyin — hızlı ve sık atlanan bir çözümdür.

Devre kompliyansı: Basınç arttıkça gazın bir bölümü devre ve solunum sisteminde depolanır. Açılış testinde ölçülen kompliyans ve kaçak kompanzasyonu özellikle küçük tidal hacimlerde önemlidir.

Teknik Çerçeve

Terminoloji evrensel bir standarda bağlı değildir. Yaygın kullanımda düşük akım yaklaşık 0,5–1 L/dk, minimal akım ≤0,5 L/dk; metabolik akım ise hastanın O₂ tüketimi ve ajan alımını karşılayacak düzeyi ifade eder. “Kapalı devre”, dışarı atılan gazın en aza indirildiği dengeli durumu anlatır.

Neden: Ajan tüketimi ve maliyet belirgin azalır; solunan gazın ısı ve nemi korunur; ameliyathane kirliliği ve çevresel sera etkisi azalır. Desfluran ve N₂O'nun iklim etkisi yüksek olduğu için bu son madde giderek daha çok öne çıkmaktadır.
Ön koşul: Düşük akım anestezi ajan analizörü ve oksijen analizörü olmadan güvenle uygulanamaz. Cihazınızda bu ölçümler yoksa yüksek akımda kalın.
Uygulama: Devre dolumu ve denitrojenizasyon tamamlandıktan sonra taze gaz akımı; ölçülen inspiratuar O₂, inspiratuar/ekspiratuar ajan ve devre hacmi izlenerek azaltılır. Sabit bir 10–15 dakika kuralı yoktur.
Uyanma öncesi: Akım tekrar yükseltilir — düşük akımda ajan atılımı çok yavaştır.

İzlenecekler: İnspiratuar O₂ ve ajan, ekspiratuar ajan/MAC, FiCO₂, devre hacmi/balon doluluğu, kaçak ve ekshale dakika ventilasyonu.
Akım sınırı: Taze gaz akımı; hastanın O₂ tüketimi, toplam gaz alımı ve ölçülen kaçağın toplamından yüksek tutulur. Aksi durumda rezervuar hacmi azalır ve inspiratuar O₂ hedefin altına inebilir.
Birikim: Uzun süreli çok düşük akımda azot ve bazı endojen/eksojen iz gazlar birikebilir. Akım artışı, ölçülen gazlar ve üretici önerisi temelinde yapılır; rutin aralıklı “flush” için evrensel süre yoktur.

Sorun: Tıbbi gazlar kuru (nem ~%0) ve oda sıcaklığındadır. Üst hava yolu bypass edildiği için ısıtma-nemlendirme işlevi ortadan kalkar.
Sonuçları: Mukosiliyer taşımanın bozulması, sekresyonların koyulaşması ve tüp tıkanması, atelektazi, ısı kaybı. Solunum yolundan ısı kaybı toplam kaybın küçük bir bölümüdür — perioperatif hipoterminin asıl nedeni radyasyon ve konveksiyondur, bu yüzden ana çözüm sıcak hava örtüsüdür.

	HME (pasif)	Aktif nemlendirici
Çalışma	Ekspiryumdaki ısı ve nemi tutar, inspiryumda geri verir	Isıtılmış su haznesinden aktif nem sağlar
Ölü boşluk	Ekler (erişkin 25–90 mL)	Eklemez
Direnç	Ekler; ıslanınca belirgin artar	Düşük
Filtre işlevi	Genellikle birleşik (HMEF)	Yok, ayrı filtre gerekir
Anestezideki yeri	Uygun hasta ve devre için pasif nemlendirme	Seçilmiş uzun süreli vakalar ve yüksek nem gereksinimi

HME/HMEF seçerken iç hacim, akım-basınç direnci, nemlendirme performansı ve filtrasyon sınıfı ürün veri sayfasından kontrol edilir. Kondensasyon ve sekresyon direnci artırabilir; pediatride cihaz ölü boşluğu toplam tidal hacme oranlanır.

İki Ayrı Test, İki Ayrı Bölge

Bunlar birbirinin yerine geçmez; her ikisi de günlük kontrolün parçasıdır.

1. Alçak basınç sistemi testi — akım ölçerlerden ortak gaz çıkışına kadar olan bölüm. Vaporizatör bağlantıları, contalar ve akım kontrol valfleri bu bölgededir ve en sık kaçak burada olur. Yöntem cihaza göre değişir; üreticinin tarif ettiği test uygulanmalıdır.
2. Solunum devresi testi — Bağlı devre, filtre ve aksesuarlarla üreticinin otomatik ya da manuel test prosedürü uygulanır. Kabul edilen kaçak sabit bir evrensel sayı değil, modelin test sınırıdır.
Alçak basınç testi: Vaporizatör/kaset bağlantısının nasıl test edileceği modele özgüdür; bazı prosedürler vaporizatörü farklı kadran konumlarında sınar.
Devre değişikliği: Hortum, filtre, kanister veya hasta tarafı aksesuarı değiştirildiğinde cihazın tarif ettiği devre testi/uyumluluk kontrolü yinelenir.

Kaçağın etkisi: Ayarlanan–ekshale hacim farkı, düşük devre hacmi/balon doluluğu, ajan konsantrasyonunda yavaşlama ve atık gaz maruziyeti görülebilir. Körük hareketi tek başına kaçağı kanıtlamaz; taze gaz, sürücü gazı, scavenging ve valfler de değerlendirilir.

Devre Kaynaklı Sorunlar — Tanı Tablosu

Bulgu	Olası devre nedeni	Ayırt edici ipucu	İlk hamle
FiCO₂ > 0 taban çizgisi sıfıra dönmüyor	Absorber tükenmiş · tek yönlü valf yetmezliği · devre ölü boşluğu fazla	Absorber yeni ve renk normalse valften şüphelenin	Taze gaz akımını yükseltin (geçici çözüm), absorberi ve valfleri kontrol edin
Tepe basınç yüksek, plato normal	Filtre/HME tıkalı · tüp bükülmüş veya sekresyonla dolu · ekspiratuar valf yapışık	Direnç sorunudur; kompliyans normaldir	Aspire edin, filtreyi değiştirin, tüpü kontrol edin
Tepe ve plato birlikte yüksek	Devre dışı neden olasıdır (pnömotoraks, karın içi basınç, atelektazi)	Kompliyans sorunudur	Hastayı değerlendirin; devreyi ikinci sırada düşünün
Devrede basınç birikiyor balon geriliyor, ekshalasyon yok	APL valfi kapalı · atık gaz sistemi tıkalı · ekspiratuar valf açılmıyor	Manuel moda yeni geçildiyse önce APL'ye bakın	Hastayı devreden ayırın ve ambu ile solutun, sonra nedeni arayın
Tidal hacim hedefe ulaşmıyor	Devre kaçağı · kaf kaçağı · absorber contası · körük yırtığı	Körük ekspiryumda tam yükselmiyorsa kaçak kesindir	Kaf basıncını kontrol edin, bağlantıları elden geçirin, kaçak testini tekrarlayın
Ajan konsantrasyonu ayarlanandan düşük	Düşük akımda beklenen davranış · kaçak · vaporizatör boş veya gevşek	Akımı yükseltince düzeliyorsa düşük akım etkisidir	Ekspiryum sonu ajan konsantrasyonunu izleyin; vaporizatör seviyesini ve bağlantısını kontrol edin
Absorber aşırı ısınmış	Kuru granül + ajan tepkimesi	Normalde ılıktır; elle tutulamayacak sıcaklık anormaldir	Ajanı kesin, yüksek akım %100 O₂ verin, granülü değiştirin, CO zehirlenmesini değerlendirin
Negatif basınç / balon sönüyor	Atık gaz sisteminin vakumu fazla · taze gaz yetersiz	AGSS ayarını kontrol edin	Vakum akımını azaltın, taze gaz akımını yükseltin

Ciddi ventilasyon arızası: Hastayı ve hava yolunu değerlendirirken iş istasyonundan bağımsız, kendinden şişen balonla manuel ventilasyona geçmek cihaz/devre arızasını ayırmaya yardım eder. Yüksek FiO₂ için balona yeterli O₂ akımı ve rezervuar bağlanmalıdır; kendinden şişen balon tek başına %100 O₂ sağlamaz.

Devre Uyumu ve Sıkıştırılabilir Hacim

Ventilatörün ürettiği hacmin bir kısmı hastaya hiç ulaşmaz — devrenin kendisinde ve körükte sıkışır. Küçük hastada bu kayıp verilen hacmin yanında büyük kalır.

Sıkıştırılabilir hacim; gaz kompresyonu ile hortum ve haznelerin genişlemesine bağlıdır. Sabit bir mL/cmH₂O değeri yoktur; devre tipi, uzunluğu, nemlendirici ve basınca göre değişir. İş istasyonunun devre testi ölçümü, hastaya yakın ekshale hacimle birlikte değerlendirilir.

Erişkinde önemsiz, çocukta belirleyicidir. 500 mL tidal hacimde 80 mL kayıp %16'dır; 80 mL tidal hacimde aynı kayıp hacmin tamamına yakınıdır. Bu yüzden küçük çocukta pediatrik devre ve devre uyumu telafisi olan cihaz gerekir.
Modern cihazlar bunu ölçer ve telafi eder. Kendi kendine test sırasında cihaz devreyi basınçlandırıp uyumu hesaplar. Test devre bağlıyken yapılmalıdır — testten sonra devreyi değiştirirseniz hesap geçersiz kalır ve testi yenilemeniz gerekir.
Düşük uyumlu (sert) devre kaybı azaltır; körük yerine piston ya da türbin kullanan cihazlarda kayıp daha küçüktür.
Akciğer uyumu ile karıştırmayın. Devre uyumu cihaza aittir ve sabittir; akciğer uyumu hastaya aittir ve değişir. Cihazın gösterdiği uyum değeri hangisini ölçtüğünü bilerek okuyun.

Kaçak Testleri

Kaçak, hem hastaya verilen hacmi hem de ortam kirliliğini etkiler. İki farklı bölge, iki farklı test gerektirir.

Test	Neyi denetler	Nasıl
Alçak basınç sistemi	Akış ölçerden ortak gaz çıkışına kadar olan bölge — vaporizatör dahil. Sistemin en kırılgan yeridir; sızıntı burada hipoksik karışıma yol açabilir.	Cihaza göre negatif basınç (emme balonu) ya da pozitif basınç yöntemi. Vaporizatör açıkken de ayrıca yapılmalıdır — kapalıyken sızdırmayan bir vaporizatör açıkken sızdırabilir.
Solunum devresi	Ortak gaz çıkışından hastaya ve geri dönen halka — hortumlar, absorban haznesi, APL valfi, tek yönlü valfler, balon.	Y parçası tıkanır, APL kapatılır, devre 30 cmH₂O'ya basınçlandırılır. Basınç tutulması veya ölçülen kaçak, üreticinin belirttiği test süresi ve kabul sınırıyla karşılaştırılır.

Kaçak testi, tek yönlü valfin yönünü veya dinamik çalışmasını her modelde doğrulamayabilir. Görsel kontrol, kapnogram/FiCO₂ ve devre değişikliğinden sonra üreticinin istediği yeniden test birlikte kullanılır.

Karbondioksit Absorbanları — Karşılaştırma

	Klasik soda lime	Güçlü baz içermeyen türler
İçerik	Kalsiyum hidroksit + sodyum ve/veya potasyum hidroksit	Kalsiyum hidroksit (+ kalsiyum klorür gibi katkılar); güçlü baz yok ya da çok az
Compound A	Sevofluranla, özellikle düşük akım ve kuru absorbanda oluşur	Oluşmaz ya da ihmal edilebilir
Karbonmonoksit	Kurumuş absorbanda desfluran ve izofluranla belirgin miktarda oluşabilir	Kurumuş olsa bile oluşmaz
Isınma ve yangın riski	Kuruyup aşırı ısındığında yangın bildirilmiştir	Belirgin düşük
Kapasite	Daha yüksek — daha uzun dayanır	Daha düşük; daha sık değişim gerekir
Maliyet	Düşük	Yüksek

Kuruma, renk göstergesinin sınırlılıkları ve inspiratuar CO₂ ayırıcı tanısı yukarıdaki absorban bölümünde açıklanmıştır.

Monitörizasyon

ASA standart parametreler, invazif ve ileri hemodinamik yöntemler, serebral izlem.

ASA temel izlem: Sürekli oksijenasyon, ventilasyon ve dolaşım değerlendirmesi; genel anestezide inspiratuar O₂ analizi ve düşük O₂ alarmı, sürekli ekshale CO₂ analizi, sürekli EKG ve en az 5 dakikada bir arteriyel basınç/kalp hızı. Klinik olarak anlamlı sıcaklık değişimi amaçlanıyor, bekleniyor veya şüpheleniliyorsa sıcaklık izlenir.

EKG — 5 Derivasyon

İntraoperatif iskemi ve aritmi tespiti.

5 derivasyon: RA, LA, RL, LL + göğüs (V). Eş zamanlı iki derivasyon izlenir.
İskemi izlemi: DII + V5 kombinasyonu; tüm ST değişikliklerinin ~%95'ini yakalar.
Filtreler: Tanısal mod (0,05–150 Hz) ST doğruluğu sağlar. İzleme modu (0,5–40 Hz) temiz görüntü ama ST hatalı. İskemi şüphesinde tanısal moda geçin.
Elektrokoter: Geçici artefakt; gerçek aritmiden ayırmak için aynı anda nabız hissedin veya pletismografiye bakın.

SpO₂ — Nabız Oksimetresi

Arteriyel oksijen satürasyonunun sürekli noninvazif ölçümü.

Prensip: 660 nm (kırmızı) ve 940 nm (kızılötesi) ışık absorbsiyonu; nabız dalgasıyla arteriyel bileşen ayrıştırılır.
Hedef: Hastanın bazali, komorbiditesi ve klinik bağlama göre seçilir; hipoksemi düzeltilirken gereksiz hiperoksiden kaçınılır.
Hata kaynakları: Hipoperfüzyon, hipotermi, hareket, oje/ortam ışığı ve dishemoglobinler. Daha koyu cilt pigmentasyonunda özellikle düşük satürasyonlarda okült hipoksemi riski bildirildiğinden şüphede arteriyel kan gazı/ko-oksimetri kullanılır.
Yanlış yüksek: COHb → karbonmonoksit zehirlenmesinde SpO₂ normal görünür. Şüphede ko-oksimetre (kan gazı) şarttır.
Pletismografi dalga formu: Düz dalga → perfüzyon kötü, prob yerini değiştirin.

Kapnografi — EtCO₂

Entübasyon doğrulama ve ventilasyon izleminde altın standart.

Normal: 35–45 mmHg. PaCO₂'den genellikle 3–5 mmHg düşüktür (alveoler ölü alan).
EtCO₂ = 0 (ani): Yanlış entübasyon, devre ayrılması, kardiyak arrest → ACİL kontrol.
EtCO₂ yüksek: Hipoventilasyon, absorber tükenmiş (rebreathing), laparoskopi CO₂ absorbsiyonu, malign hipertermi (hızlı yükseliş).
EtCO₂ düşük: Hiperventilasyon, pulmoner emboli (ani düşüş), hipotermi, kardiyak output azalması.
Kapnogram şekli: Faz II eğimi artarsa → bronkospazm/KOAH. Faz III platoya ulaşamazsa → obstrüksiyon.
CPR: Düşük EtCO₂ kompresyon kalitesini ve düşük pulmoner akımı düşündürür; ani, sürekli bir yükseliş (çoğu kez ≥40 mmHg) ROSC göstergesi olabilir. Tek eşik klinik değerlendirme ve ritim/nabız kontrolünün yerini tutmaz.

NIBP — Non-invazif Tansiyon

En az 5 dakikada bir ölçüm ASA standardıdır.

Manşon boyutu: Kol çevresinin %40'ı genişlik, %80'i uzunluk. Küçük manşon → yanlış yüksek; büyük manşon → yanlış düşük.
Sıklık: Rutin 5 dk. İndüksiyon ve kritik dönemlerde 1–2 dk. Kardiyovasküler instabilitede invazif hatta geçin.
Aritmide güvenilirlik: Atrial fibrilasyon ve sık ekstrasistolde NIBP değerleri hatalı olabilir; invazif tercih edin.
Pozisyon etkisi: Her 10 cm kol yükseklik farkı ~7,5 mmHg hata yaratır. Kol kalp seviyesinde tutun.

Isı Monitörizasyonu

Perioperatif hipotermi önlemi ve malign hipertermi erken tespiti.

Ölçüm yerleri: Distal özofagus, nazofarinks ve uygun timpanik ölçüm merkezi sıcaklığa yakın değer verir; pulmoner arter ölçümü referans kabul edilir ancak invaziftir. Mesane düşük idrar akımında, rektal ölçüm hızlı sıcaklık değişimlerinde gecikebilir.
Perioperatif hipotermi (<36°C): Yara infeksiyonu, koagülopati, kardiyak olay, uzun iyileşme riskini artırır. Isıtıcı battaniye + sıcak IV sıvı rutin önlemlerdir.
Malign hipertermi erken bulguları: EtCO₂ hızlı artışı (en erken!), taşikardi, maseter spazmı, ısı yükselimi. Dantrolen 2,5 mg/kg IV derhal başlayın.
Yönetim: Aktif yüzey ısıtma temel yöntemdir; büyük hacimli IV sıvı/kan ürünleri ısıtılır. Hedef ve ölçüm sıklığı cerrahi, hasta ve kurumsal protokole göre belirlenir.

İleri hemodinamik izlem: Beklenen hemodinamik değişim, kararın ölçümden etkilenme olasılığı, yöntemin doğruluğu ve invaziv riski birlikte değerlendirilerek seçilir.

İnvazif Arteriyel Basınç + PPV/SVV

Sürekli basınç, kan gazı erişimi ve volüm yanıtlılık göstergeleri.

Giriş yeri: Radyal artere Allen testi (tartışmalı ama yaygın). Alternatif: femoral, brakiyal, ulnar, dorsalis pedis.
Zeroing: Transducer mid-aksiller hatta (kalp seviyesi). Pozisyon değişiminde tekrar sıfırla. Her 10 cm fark ≈7,5 mmHg hata.
Dalga formu: Keskin dikrotik çentik = iyi sistem. Overdamped (hava/pıhtı/kıvrım): sistolik düşük görünür. Underdamped: sistolik yüksek, diastolik düşük — MAP güvenilir kalır.
PPV / SVV: Kontrollü mekanik ventilasyon, düzenli ritim ve yeterli tidal hacimde volüm yanıtlılığı öngörebilir. Eşik ölçüm cihazı ve klinik bağlama göre değişir; düşük VT, spontan efor, aritmi, açık göğüs ve sağ ventrikül disfonksiyonu gri bölgeyi genişletir.

CVP — Santral Venöz Basınç & ScvO₂

Sağ atriyal basınç eğilimi ve santral venöz oksijen satürasyonu; tek başına volüm yanıtlılığını göstermez.

Normal CVP: 2–8 mmHg. Tek başına volüm yanıtlılığı öngörmez — dinamik testlerle birlikte değerlendir.
Yüksek CVP nedenleri: Sağ kalp yetersizliği, triküspit kapak hastalığı, tamponad, gerilim pnömotoraksı, yüksek PEEP.
CVP dalga analizi: Büyük a dalgası → sağ ventrikül sertliği (stenoz/hipertansiyon). Büyük v dalgası → triküspit yetmezliği. Canon a dalgası → AV ayrışma.
ScvO₂: Üst vena kava bölgesinden ölçülen santral venöz satürasyondur; pulmoner arterden ölçülen karışık venöz SvO₂ ile aynı değildir ve aralarındaki fark sabit değildir. Trend; SaO₂, hemoglobin, kardiyak debi ve O₂ tüketimiyle birlikte yorumlanır.

PA Kateteri — Swan-Ganz

CO, PCWP, SvO₂, PVR ve SVR ölçümü; kompleks kardiyak vakalarda referans.

Ölçtükleri: Sağ atriyum, pulmoner arter ve oklüzyon basınçları; termodilüsyonla CO/CI; hesaplanan SVR/PVR ve gerçek karışık venöz SvO₂.
Termodilüsyon CO: Proksimal porttan verilen indikatörün distal termistörde oluşturduğu sıcaklık-zaman eğrisinden hesaplanır. En az üç, birbirine yakın ölçüm ortalanır. Şiddetli triküspit yetersizliği, intrakardiyak şant, çok düşük debi ve enjeksiyon tekniği anlamlı yanlılık oluşturabilir; ciddi TR'de sıklıkla düşük ölçüm bildirilir.
PAOP/PCWP: Uygun zon koşullarında ve ekspirasyon sonunda sol atriyum basıncını yaklaşıklar; sol ventrikül hacmini doğrudan ölçmez. PEEP, mitral hastalık, pulmoner venöz obstrüksiyon ve kateter pozisyonu yorumu bozar. Tek bir eşik pulmoner ödemi tanımlamaz.
SvO₂: Oksijen sunumu ile tüketimi arasındaki dengeyi yansıtır; trend, hemoglobin, SaO₂, VO₂ ve kardiyak debiyle birlikte yorumlanır.
Komplikasyonlar: PA rüptürü (balon aşırı şişirilmesi), aritmiler, PA infarktüsü, trombüs, kateter enfeksiyonu.

PiCCO — Transpulmoner Termodilüsyon

Femoral arteriyel hat + SVK ile CO, volüm ve akciğer suyu ölçümü. PA kateteri gerektirmez.

Kurulum: Femoral (veya aksillar) arteriyel PiCCO kateteri + santral venöz kateter. PA kateteri gerekmez.
Transpulmoner termodilüsyon: CI, GEDVI, EVLWI ve pulmoner vasküler geçirgenlik indeksi gibi volumetrik parametreleri üretir. Referans aralıkları indeksleme yöntemi, cihaz yazılımı ve klinik bağlama göre yorumlanır.
Sürekli pulse contour: CO/CI, SV/SVI, SVV/PPV ve SVR trendleri. Termodilüsyon kalibrasyonu başlangıçta, belirgin hemodinamik değişiklikten veya tedavi değişikliğinden sonra ve üretici protokolündeki aralıkta yinelenir; sabit “8 saat” kuralı yoktur.
Kısıtlamalar: Aort yetmezliği ve IABP varlığında pulse contour yanıltıcıdır. Kalibrasyon aralığında termal salin triplicate ölçülür (3 enjeksiyon ortalaması).

LiDCO — Lityum Dilüsyon CO

Periferik IV + herhangi bir arteriyel hat. PA kateteri veya santral kateter gerektirmez.

Kurulum: Herhangi bir arteriyel hat + periferik veya santral IV yol. En düşük invazivlik profilli kalibre CO yöntemidir.
LiDCO Plus (kalibre): IV lityum klorür bolusu ve arteriyel lityum sensöründen elde edilen dilüsyon eğrisiyle CO ölçülür; pulse-power analizi bu ölçümle kalibre edilir. Doz ve yeniden kalibrasyon ürün kılavuzuna göre yapılır.
LiDCOrapid (kalibrasyonsuz): Demografik verilerle çalışır; daha hızlı kurulum, daha az kesin.
İzlenen parametreler: CO/CI, SV/SVI, SVV, PPV, SVR.
Ölçüm etkileşimleri: Lityum tedavisi bazal sinyali yükseltip CO'yu fazla hesaplatabilir. Bazı nöromüsküler blokerler elektrot sinyalinde pozitif sapma yapabildiğinden ürüne özgü enjeksiyon/bekleme süresi izlenir. Aritmi ve belirgin damar tonusu değişimi pulse contour doğruluğunu azaltabilir.

FloTrac / Vigileo — Kalibrasyonsuz Pulse Contour

Sadece arteriyel hat ile CO ve SVV. Ek enjeksiyon gerektirmez (Edwards).

Prensip: Arteriyel dalga formu + yaş/boy/kilo/cinsiyet ile kalibrasyonsuz CO hesabı. Algoritma her 20 sn güncellenir.
Kurulum: Radyal (tercihli) veya femoral arteriyel hat yeterli. En az invazif pulse contour yöntemi.
İzlenen: CO/CI, SV/SVI, SVV ve hesaplanmış SVR trendleri.
Kısıtlamalar: Damar tonusu hızla değiştiğinde mutlak CO doğruluğu azalabilir. Aritmi, spontan solunum, açık göğüs, düşük tidal hacim ve sağ kalp disfonksiyonu SVV/PPV yorumunu sınırlar; valvüler patoloji ve mekanik dolaşım desteğinde ürün kılavuzu kontrol edilir.
Endikasyon: Orta-yüksek riskli elektif cerrahilerde Goal Directed Therapy (GDT) rehberliği.

Volüm yanıtlılığı testi	Pozitif yanıt	Başlıca koşullar
PPV / SVV	Eşik cihaza ve klinik bağlama göre değişir; gri bölge yaklaşımı uygundur	Kontrollü mekanik ventilasyon, düzenli ritim, yeterli VT; spontan çaba ve açık göğüs yok
Pasif bacak kaldırma	Doğrudan CO/SV ölçümünde yaklaşık ≥10% artış	Spontan solunum ve aritmide de kullanılabilir; gerçek zamanlı akım/debi ölçümü gerekir
Ekspirasyon sonu oklüzyon	CO/SV'de anlamlı artış; cihaz ve protokol eşiği kullanılır	Kontrollü ventilasyon ve oklüzyonu tolere eden hasta; MAP değişimi tek başına yeterli değildir

ClearSight / EV1000 (Edwards)

Parmak manşonu ile noninvazif sürekli CO ve arteriyel basınç.

Prensip: Parmak üzerine takılan pnömatik manşon → pletismografi ile parmak arteriyel basıncı → brachial-to-finger algoritması ile merkezi basınç tahmini.
Ölçülen: Sürekli noninvazif KB, CO/CI, SV/SVI, SVV, SVR. EV1000 monitöre bağlanır.
Avantaj: Arteriyel kanülasyon gerektirmez. Düşük-orta riskli cerrahide noninvazif GDT mümkün.
Kısıtlamalar: Parmak perfüzyonu bozuksa (Raynaud, vazokonstriksiyon, hipotansiyon) güvenilirlik düşer. Obez hastalarda ve uzun vakalarda doğruluk azalır.

NICOM — Toraks Biyoreaktans

4 yüzey elektrodu ile tamamen noninvazif CO ve SVV. PA kateteri, arteryel hat, enjeksiyon yok.

Prensip: Göğüs duvarından yüksek frekanslı elektrik akımı geçirilir; aortadaki kan akımına bağlı reaktans (faz kayması) değişimi CO ile orantılıdır.
Avantaj: Pacemaker, IABP, aort yetmezliğinde kullanılabilir (pulse contour kısıtlamalarından bağımsız). Tamamen noninvazif.
Kısıtlamalar: Elektriksel parazit (elektrokoter) ölçümü bozar. Obezite, plevral efüzyon, göğüs duvarı ödemi doğruluğu düşürür. Mutlak CO değerleri referans yöntemlere göre daha değişken.

TEE — Transözofageal Ekokardiyografi

Gerçek zamanlı kardiyak yapı ve fonksiyon değerlendirmesinde en kapsamlı yöntem.

Endikasyonlar (Sınıf I): Kardiyak ve torasik büyük damar cerrahisi, açıklanamayan intraoperatif hemodinamik instabilite, minimal invazif kardiyak cerrahi.
Değerlendirilenler: Sol/sağ ventrikül boyutu ve fonksiyonu, kapak patolojileri, perikardiyel efüzyon/tamponad, aort diseksiyonu, intrakardiyak şant, hava embolisi.
Avantaj: Genel anestezi altında hasta konforlu. Steril saha dışından arka yapılar (sol atrium, mitral, pulmoner venler) mükemmel görüntülenir.
Kontrendikasyonlar: Özofagus varis/strüktür, aktif GIS kanaması, servikal instabilite. Relatif: özofageal divertikül, ciddi koagülopati.

PLR & Dinamik Volüm Yanıtlılık Testleri

Arteriyel kateter olmadan volüm yanıtlılığını değerlendirme yöntemleri.

Pasif Bacak Kaldırma (PLR): Hasta düz yatırılır, bacaklar 45° kaldırılır. ~300 mL intrinsik oto-yükleme. CO veya atım hacminde ≥10% artış → volüm yanıtlı. Etkisi 60–90 sn'de geri döner. Spontan solunumda ve aritmide de geçerlidir — PPV ve SVV'nin geçersiz kaldığı durumlarda tercih edilmesinin sebebi budur. Karın içi basıncı yüksek hastada güvenilirliği düşer.
End-Expiratory Occlusion (EEO): Kısa ekspirasyon sonu oklüzyonda gerçek zamanlı CO/SV artışı volüm yanıtlılığını destekler. Süre ve eşik ölçüm yöntemine göre seçilir; MAP artışı tek başına doğrulanmış sonlanım değildir.
Mini Fluid Challenge: 100 mL kristaloid bolus → SV ≥6% artış. En az sıvı yükleyen yöntem.
Standard Fluid Challenge: 250 mL kristaloid 10 dk → CO ≥15% artış. Sıvı geri alınamaz; dikkatli kullanın.

BIS — Bispektral İndeks

EEG tabanlı anestezi derinliği izlemi; 40–60 intraoperatif hedef.

Değer skalası: 100 = tam uyanık · 60–80 = sedasyon · 40–60 = genel anestezi hedefi · 20–40 = derin anestezi · <20 = burst suppression.
Yorum: 40–60 üreticinin genel anestezi için önerdiği aralıktır; tek bir indeks değeri farkındalığı tanılamaz. Ham EEG, baskılanma oranı, EMG/sinyal kalitesi, ilaçlar ve end-tidal ajan birlikte değerlendirilir.
Yanlış düşük: Hipotermi, hipoglisemi, yüksek doz opioid.
Yanlış yüksek: Elektrokoter, EMG aktivitesi, yüksek frekanslı elektriksel parazit.
Ketamin ve N₂O: EEG paternini değiştirir — BIS güvenilirliği azalır. Diğer klinik bulgularla birlikte değerlendirin.

NIRS — Serebral Oksimetri (rSO₂)

Near-infrared spectroscopy ile kortikal oksijen satürasyonunun noninvazif izlemi.

Prensip: Alın sensörleri yakın kızılötesi ışıkla oksijenlenmiş ve deoksijenlenmiş hemoglobin sinyalini örnekler; sonuç arteriyel ve venöz bileşenlerin cihaz algoritmasına bağlı ağırlıklı birleşimidir.
Değer yorumu: rSO₂ bir oksijenasyon trendidir, serebral iskemi tanısı değildir. Bazale göre değişim ve bilateral fark izlenir; mutlak eşikler, arteriyel/venöz oran varsayımı ve algoritma cihazlar arasında değişir.
Endikasyonlar: Kardiyak cerrahi (derin hipotermik sirkulatuar arrest — DHCA), karotis endarterektomisi, robotik/laparoskopik cerrahiler (Trendelenburg), yoğun hasta pozisyonu gerektiren vakalar.
Cihazlar: INVOS (Medtronic), FORE-SIGHT (CAS Medical), Equanox (Nonin). Farklı algoritmalar farklı mutlak değer üretir — kendi cihazınızın bazaline göre yorumlayın.
Sınırlılıklar: Frontal lob dışını temsil etmez. Yüzeyel doku (alın, skalp) kan akımı ölçümü bozabilir. Epidural hematom veya lokal lezyonları yansıtmaz.

Entropy / Narcotrend / SEDLine

BIS alternatifleri — aynı EEG prensip, farklı algoritmalar.

Entropy (GE Healthcare): SE (State Entropy 0–91) + RE (Response Entropy 0–100). RE–SE farkı EMG aktivitesini gösterir; RE > SE → yüzeyel anestezi + kas aktivitesi şüphesi. GE monitörlerine entegre.
Narcotrend (MonAmed): A (uyanık) → F (çok derin) sınıflandırması. B–E arası anestezi hedefi.
SEDLine / PSI (Masimo): 4 elektrot EEG + EMG. PSI 25–50 genel anestezi hedefi.
Ortak sınırlılıklar: Ketamin ve dissosiyatif ajanlar tüm EEG monitörlerini yanıltabilir. <1 yaş çocuklarda EEG paterni farklıdır. Klinik bulgularla birlikte değerlendirin.
Klinik kullanım: İşlenmiş EEG monitörleri aynı algoritmayı kullanmaz ve birbirinin yerine doğrudan çevrilemez. TIVA, nöromüsküler blok veya yüksek farkındalık riskinde yardımcı olabilir; ham EEG, sinyal kalitesi ve anestezik konsantrasyonun yerini tutmaz.

Nöromüsküler Blok Monitörizasyonu

TOF, PTC, DBS ve sugammadeks doz hesaplama — bu uygulamada açılır.

Alarm Yönetimi

Alarm kategorileri, olası nedenler ve öncelikli müdahale algoritmaları.

Alarm	Olası Neden	İlk Adım
SpO₂ düşük	Prob/perfüzyon artefaktı; hipoventilasyon; devre/tüp ayrılması veya yer değiştirmesi; atelektazi, bronkospazm, aspirasyon, pnömotoraks	Hastayı ve nabız dalgasını değerlendir → FiO₂'yi yükselt → kapnogram/devre/tüpü kontrol et → manuel ventilasyonla akciğer mekaniğini değerlendir → nedene yönelik işlem
EtCO₂ dalgası kayıp / ani düşüş	Örnekleme hattı arızası; devre ayrılması/kaçak; tüp yer değiştirmesi; ciddi debi azalması veya arrest	Hastayı ve ventilasyonu değerlendir → devre ile örnekleme hattını kontrol et → sürekli dalga kapnografi ve klinik bulgularla tüp konumunu yeniden doğrula → dolaşımı değerlendir
O₂ besleme basıncı düşük	Santral kaynak/duvar prizi/hortum arızası; silindir veya regülatör sorunu	İnspiratuar O₂'yi izle → doğrulanmış yedek kaynağa geç → gerekirse bağımsız O₂ kaynağı ve kendinden şişen balon kullan → teknik destek çağır
Yüksek hava yolu basıncı	Devre/tüp kıvrılması veya tıkanması; filtre/HME direnci; bronkospazm; azalmış kompliyans; pnömotoraks; cerrahi bası	Manuel balonla kompliyansı değerlendir → devreyi ve tüp açıklığını kontrol et → tepe/plato basınç ile akım eğrisini ayır → nedene yönelik tedavi
EKG — Asistoli	Elektrod ayrılması, koter paraziti, gerçek kardiyak arrest	Nabız hisset → lead bağlantısı kontrol → CPR değerlendir

Alarm	Olası Neden	Yaklaşım
Düşük ekshale VT / dakika ventilasyonu	Kaçak, basınç limiti, azalmış kompliyans, artmış direnç, yetersiz inspiryum süresi, spontan efor değişimi	Ayarlanan ve ekshale hacmi karşılaştır → basınç/akım eğrileri ve kaçak yüzdesini incele → devre, kaf basıncı ve hava yolu açıklığını kontrol et
Yüksek EtCO₂	Azalmış alveoler ventilasyon; rebreathing; artmış CO₂ üretimi/absorpsiyonu; artmış pulmoner perfüzyon; malign hipertermi	Dakika ventilasyonu ve kapnogramı değerlendir → FiCO₂/valf/absorbanı kontrol et → hızlı ve açıklanamayan EtCO₂ artışı, taşikardi veya rijiditede malign hipertermi algoritmasını başlat
Ajan konsantrasyonu sapması	Vaporizatör/kaset seviyesi veya bağlantısı; düşük akımda yavaş zaman sabiti; kaçak; analizör/örnekleme sorunu	Ölçülen inspiratuar ve ekspiratuar konsantrasyonu karşılaştır → vaporizatör ve taze gaz ayarını kontrol et → kaçak ve gaz analizörünü değerlendir
İnspiratuar CO₂ yüksek	Absorban tükenmesi/kanallanma; tek yönlü valf arızası; cihaz ölü boşluğu; non-rebreathing devrede yetersiz akım	Kapnogramı doğrula → valf ve devreyi kontrol et → üretici prosedürüne göre absorbanı değiştir veya taze gaz akımını artır

Alarm	Anlam	Yaklaşım
Batarya çalışıyor	Şebeke bağlantısı yok veya güç kaynağı arızalı	Güç bağlantısını ve ekrandaki tahmini kalan süreyi kontrol et; süre model, batarya durumu ve yüke göre değişir
Servis zamanı	Periyodik teknik bakım süresi dolmuş	Biyomedikal mühendisle iletişime geç; vakadan sonra bildir
Sensör kalibrasyonu	O₂ veya ajan analizörü kalibrasyon süresi dolmuş	Vakadan sonra veya uygun zamanda kalibrasyon yap

Cihaz Mimarileri ve Modeller

Anestezi cihazlarını ayıran tasarım kararları ve üreticinin kendi belgesinden doğrulanmış model karşılaştırması.

Üretici ürün sayfaları ve teknik föyleri esas alınmıştır. Opsiyonlar yazılım, ülke ve yapılandırmaya göre değişebilir.

Model Karşılaştırması

Kontrol tarihi 2 Eylül 2026. Kaynaklar tablonun altındadır.

Model	Ventilatör	Taze gaz ayrışımı	Vaporizatör	Gaz kesilirse	Batarya
Dräger Atlan A350 / A350 XL	E-Vent — elektronik tahrikli piston	Var	Geçmeli, en çok 3 yuva	Acil ventilasyon var	~90 dk
Dräger Perseus A500	TurboVent2 — elektronik denetimli blower	Var	Vapor 2000 / 3000, D-Vapor 3000; en çok 3 yuva	Acil ventilasyon var	~150 dk
Dräger Zeus Infinity Empowered	TurboVent2 — blower	Var	DIVA — doğrudan sıvı ajan enjeksiyonu, en çok 2 modül	Acil ventilasyon var acil açılışta yalnız O₂	~90 dk
Mindray A8	Volume Exchanger ekranda doluluk göstergesi	Üretici açık föyünde FGD belirtilmiyor	Mindray V60; Selectatec kilitli, en çok 3 yuva (2 etkin)	Mekanik yedek akım kontrolü var	90 dk iki bataryayla 180 dk

Desteklenen Modlar

Üreticinin yayımladığı liste. Aynı model farklı yapılandırmayla satılabilir; cihazınızda hangi modların açık olduğunu ekrandan doğrulayın.

Mod	Atlan A350	Perseus A500	Zeus IE	Mindray A8
Manuel / spontan	✓	✓	✓	✓
Hacim kontrollü (VC)	✓	✓	✓	✓
Basınç kontrollü (PC)	✓	✓	✓	✓
Hacim garantili basınç AutoFlow · PCV-VG	✓	✓	✓	✓
Basınç desteği (PS)	✓	✓	✓	✓
SIMV (VC ve PC)	✓	✓	✓	✓
APRV	Yok	✓	Yok	✓
Adaptif dakika ventilasyonu	—	—	—	✓

Diğer Güncel Platformlar — Doğrulanmış Özellikler

Model	Üreticinin açıkça belirttiği teknik özellikler	Açık ürün sayfasında belirtilmeyen
Getinge Flow-i	Volume Reflector solunum sistemi, Flow Core, elektronik vaporizatör, Automatic Gas Control (AGC), O₂Guard; erişkin–yenidoğan hasta grubu	Eksiksiz mod/opsiyon matrisi ve tüm arıza modu davranışları
GE Carestation 750	ecoFLOW düşük akım rehberliği, akciğer koruyucu ventilasyon yazılımı, yönlendirmeli sistem kontrolü	Ventilatörün mekanik tahrik mimarisi ve eksiksiz mod/opsiyon matrisi

Kaynaklar

Satır	Kaynak	Kontrol
Perseus A500	draeger.com — Perseus A500 ürün sayfası, Specifications ↗	02.09.2026
Atlan A350	draeger.com — Atlan A350/A350 XL, Specifications ↗	02.09.2026
Zeus IE	draeger.com — Zeus Infinity Empowered, Specifications ↗	02.09.2026
Mindray A8	mindray.com — A8 Specifications (PDF, ENG-A8-210285X4P) ↗	02.09.2026
Getinge Flow-i	getinge.com — Flow-i ürün sayfası ↗	02.09.2026
GE Carestation 750	gehealthcare.com — Carestation 750 ↗	02.09.2026

Tahrik Biçimi Ne Değiştirir

Tahrik mimarisi; sürücü gaz tüketimini, elektrik bağımlılığını, taze gazın tidal hacme etkisini ve arıza modu davranışını belirler.

Tahrik	Nasıl çalışır	Sürücü gaz	Elektrik	Klinik karşılığı
Körük (bellows)	Basınçlı sürücü gaz, kabin içindeki körüğü sıkıştırarak hastaya gaz verir	Gerekir	Kontrol için	Sürücü gaz tüketimi tüp kullanımını artırır. Besleme kaybındaki davranış; seçilen sürücü gaz, yedek silindir ve cihazın pnömatik tasarımına bağlıdır
Piston	Elektrik motoruyla sürülen piston gazı doğrudan iter	Gerekmez	Gerekir	Sürücü gaz harcamaz; motor ve kontrol elektroniği şebeke/bataryaya bağlıdır. Hasta gazı kaynağı ayrıca gerekir
Blower / türbin	Elektrikli üfleyici gazı basınçlandırır	Gerekmez	Gerekir	Akım üretimi ve basınç kontrolü elektrikli üfleyiciyle sağlanır; performans ve yedek çalışma süresi modele özgüdür
Volume Exchanger	Hasta devresindeki hacmi özel değiştirici hazne ve elektronik valflerle yönetir	Modele özgü	Gerekir	Volume Reflector ile aynı mimari değildir; kompanzasyon ve arıza davranışı ürün föyü/IFU'dan alınır
Volume Reflector	Ekshale gazı reflektör içinde geri kazanır; inspiratuar akım servo gaz modülleriyle oluşturulur	Servo gaz	Gerekir	Düşük akımda gaz geri kazanımı sağlar; gaz ve elektrik kesintisi davranışı model kılavuzuna özgüdür

Taze Gaz Akımı Tidal Hacmi Etkiler mi

Tasarım	Ne yapar	Pratikte
Taze gaz ayrışımı (fresh gas decoupling)	İnspirasyonda taze gaz devreden ayrılıp rezervuara yönlendirilir, ekspirasyonda katılır	Akımı değiştirmek tidal hacmi etkilemez
Taze gaz kompanzasyonu	Cihaz taze gaz katkısını ölçer ve verdiği hacmi düzeltir	Sonuç benzerdir, ama ölçüme ve yazılıma dayanır
İkisi de yok	Taze gaz doğrudan devreye eklenir	Akımı değiştirince tidal hacmi yeniden kontrol edin

Taze gaz ayrışımı ile yazılımsal kompanzasyon farklı mekanizmalardır. İşlev, yalnız test akciğerindeki hacim değişiminden çıkarılmamalı; üreticinin teknik tanımı ve açılış testi sonuçlarıyla doğrulanmalıdır.

Vaporizatör Sistemleri

Sistem	Nasıl	Güvenlik karşılığı
Geçmeli klasik vaporizatör	Ajana özgü, sıcaklık dengelemeli vaporizatör bara takılır (Selectatec ve benzeri)	Ajana özgü dolum ağzı yanlış doldurmayı zorlaştırır; kilit düzeneği aynı anda birden çok vaporizatörün açılmasını engeller — kontrolde doğrulayın
Isıtmalı desfluran vaporizatörü	Desfluran oda sıcaklığına yakın kaynadığı için ısıtılır ve basınçlandırılır	Elektrik gerektirir ve ısınma süresi vardır; elektrik yokken desfluran veremezsiniz
Kaset / kartuş	Ajan kaseti takılır, dozlama elektronik yapılır	Kaset ajana özgü ve geçmeli olduğu için yanlış ajan riski çok düşüktür; buna karşılık dozlama elektroniğe bağımlıdır
Doğrudan enjeksiyon (Dräger DIVA gibi)	Sıvı ajan ölçülerek devreye püskürtülür	Çok düşük akımda hassas kontrol; tamamen elektronik, mekanik yedeği yoktur