ETKİLEŞİMLİ CİHAZ ŞEMALARI
AnestHub
⏸ Akışı durdur
⤢ Sığdır
Tam ekran
＋
－
PNG
Anestezi İş İstasyonu - Tam Gaz Akış Yolu
ANESTEZİ İŞ İSTASYONU — TAM GAZ AKIŞ YOLU
Yüksek basınç → Orta basınç → Alçak basınç sistemleri · ASTM F1850 / ISO 80601-2-13 mimarisi · jenerik şema, marka farkları not kutularında
YÜKSEK BASINÇ SİSTEMİ
Silindir → regülatör girişi · 137 bar (≈2000 psi) kadar
ORTA BASINÇ SİSTEMİ
Regülatör/boru hattı → akış kontrol valfi · 3,4–3,8 bar (50–55 psig)
ALÇAK BASINÇ SİSTEMİ
Akış kontrol valfi → ortak gaz çıkışı · < 0,7 bar (10 psig)
İğne indeksi 2–5 · ISO omuz rengi BEYAZ (TR/AB), ABD'de YEŞİL
O₂
E tipi
Asma yuvası
Pin index
Silindir çıkarıldığında geri kaçışı önler
Silindir içi basınç
Silindir
137 bar
≈2000 psi
137 bar → ~3,1 bar (45 psig)
OKSİJEN — silindir hattı
Dolu: 137 bar (1900 psig)
İçerik: 660 L (gaz)
Pin index: 2–5
Sıvı faz bittiğinde basınç düşmeye başlar — manometre içerik göstergesi DEĞİLDİR
N₂O
E tipi
Asma yuvası
Pin index
Silindir çıkarıldığında geri kaçışı önler
Silindir içi basınç
Silindir
51 bar
≈745 psi
137 bar → ~3,1 bar (45 psig)
AZOT PROTOKSİT — silindir hattı
Dolu: 51 bar (745 psig)
İçerik: 1590 L (sıvı+gaz)
Pin index: 3–5
ISO omuz: siyah gövde / beyaz-siyah omuz · ABD: sarı
HAVA
E tipi
Asma yuvası
Pin index
Silindir çıkarıldığında geri kaçışı önler
Silindir içi basınç
Silindir
137 bar
≈2000 psi
137 bar → ~3,1 bar (45 psig)
TIBBİ HAVA — silindir hattı
Dolu: 137 bar (1900 psig)
İçerik: 625 L (gaz)
Pin index: 1–5
Boru hattı O₂
Boru hattı tek yönlü valfi
Boru hattı basıncı
≈ 4 bar / 58 psi
Boru hattı N₂O
Boru hattı tek yönlü valfi
Boru hattı basıncı
≈ 4 bar / 58 psi
Boru hattı HAVA
Boru hattı tek yönlü valfi
Boru hattı basıncı
≈ 4 bar / 58 psi
Vaporizatörü BYPASS eder
O₂+
O₂ FLUSH
35–75 L/dk
vaporizatörü atlar
O₂ flush hattı — flowmetre ve vaporizatörü baypas ederek doğrudan ortak gaz çıkışına gider
Basınçla çalışan sesli alarm
O₂ BESLEME
ALARMI
eşik < 2,1 bar (30 psig)
O₂ pilot basıncı
O₂ basıncı düşerse N₂O'yu keser/azaltır
FAIL-SAFE
ORMC / basınç
sensörlü kapatma
≈ 1,0–1,2 bar (14–16 psig)
2. kademe reg.
HAVA hattı
Fail-safe'e bağlı değildir; O₂ kesilse bile
hava akışı devam eder (yedek taşıyıcı gaz).
Akışı ayarlayan iğne valf
Değişken orifis, sabit basınç düşüşü
N₂O
0,1–12 L/dk
Akışı ayarlayan iğne valf
Değişken orifis, sabit basınç düşüşü
Hava
0,1–15 L/dk
Akışı ayarlayan iğne valf
Değişken orifis, sabit basınç düşüşü
O₂
0,05–10 L/dk
ÇIKIŞ — üstten
GİRİŞ — alttan
Hipoksik karışımı engelleyen asıl sistem
O₂ / N₂O ORAN KONTROLÜ
Link-25 (GE) · S-ORC (Dräger)
FiO₂ ≥ %25 garantisi
Ortak manifold — taze gaz karışımı
Şema 2'de kesiti verilmiştir
VAPORİZATÖR
%2,0
Değişken bypass · sıcaklık
kompanzasyonlu · ajana özgü
Geri basıncın vaporizatörü etkilemesini önler
Çıkış check valfi
Taze gazın cihazdan çıktığı nokta
ORTAK GAZ ÇIKIŞI
(CGO / ACGO)
→ Solunum devresi (Şema 3)
GAZ RENK KODLARI
O₂ — Oksijen
ISO 32 / TR–AB: BEYAZ · ABD (NFPA): YEŞİL
N₂O — Azot protoksit
ISO 32 / TR–AB: MAVİ · ABD: MAVİ
Hava — Tıbbi hava
ISO 32 / TR–AB: SİYAH-BEYAZ · ABD: SARI
Taze gaz karışımı
Flowmetre manifoldu sonrası
Anestezik içeren gaz
Vaporizatör sonrası
Şemadaki hat renkleri okunabilirlik içindir; gerçek silindir omuz renkleri yukarıda belirtilmiştir.
MARKA FARKLARI
GE / Datex-Ohmeda: Link-25 zincir-dişli oran sistemi; basınç sensörlü
tam kapatma tipi fail-safe; çıkış check valfi VAR (negatif basınç testi).
Dräger: S-ORC pnömatik oran kontrolü; ORMC orantılı fail-safe;
çıkış check valfi YOK (pozitif basınç testi uygulanabilir).
Aisys CS2 / Perseus A500: mekanik flowmetre yerine ELEKTRONİK gaz
karıştırıcı; cam Thorpe tüpü yerine dijital sanal flowmetre gösterilir.
SIK KARIŞTIRILAN NOKTA
Fail-safe valfi O₂ BASINCINI izler, O₂ AKIŞINI değil.
O₂ flowmetresi kapalı ama hatta basınç varsa N₂O akmaya devam eder.
Hipoksik karışıma karşı gerçek koruma sıralaması:
1) O₂/N₂O oran kontrolü (mekanik) 2) İnspiratuvar O₂ analizörü (ölçüm)
3) Nabız oksimetresi (hastadan geri bildirim).
HASTANE BORU HATTI
Üç hat da 3,4–3,8 bar (50–55 psig)
DISS / NIST gaza özgü bağlantı
İKİ KAYNAK ARASINDAKİ ÖNCELİK
1. Silindir açık + boru hattı bağlı ise cihaz
BORU HATTINI kullanır (55 > 45 psig).
2. Bu yüzden boru hattı sessizce arızalanırsa
silindir farkedilmeden boşalabilir.
3. Kural: silindir vanası rutinde KAPALI,
basıncı ise her gün kontrol edilmiş olmalı.
BİRİM DÖNÜŞÜMLERİ
Basınç birimleri: 1 bar ≈ 14,5 psi ≈ 100 kPa.
Boru hattı 4 bar = 58 psi ≈ 400 kPa.
O₂ silindiri 137 bar ≈ 1987 psi ≈ 13,7 MPa.
Alçak basınç sistemi < 0,7 bar (10 psig).
SIZINTI TESTİ KAPSAMI
Sızıntı testi yalnız ALÇAK BASINÇ sistemini
(akış valfi → CGO) kapsar. Bu bölge kırılgan
cam tüpler, contalar ve vaporizatör bağlantıları
içerdiğinden kaçakların çoğu buradadır.
Vaporizatör AÇIK ve KAPALI iken ayrı test edilmelidir.
Kaynaklar: Miller's Anesthesia (10. baskı) · Barash Clinical Anesthesia (9. baskı) · Dorsch & Dorsch, Understanding Anesthesia Equipment (6. baskı) · ASTM F1850-00(2020) · ISO 80601-2-13:2022 · ISO 32 gaz renk kodlaması
Vaporizatör İç Yapısı ve Fiziği
VAPORİZATÖR — İÇ YAPI KESİTİ VE FİZİĞİ
Değişken bypass (Tec 7 / Vapor 2000) · Tec 6 desfluran · Aladin2 kaset · ayırma oranı hesapları · 20 °C, 760 mmHg
DEĞİŞKEN BYPASS VAPORİZATÖR — KESİT
Ajana özgü · sıcaklık kompanzasyonlu · akış dışı (out-of-circuit) · örnek: GE Tec 7, Dräger Vapor 2000
TAZE GAZ GİRİŞİ
(flowmetre manifoldundan)
Taze gaz burada ikiye ayrılır
÷
BYPASS KANALI (anesteziksiz)
Sıcaklık düştükçe bypass'ı daraltır
bimetal / genleşme elemanı
Fitiller + baffle'lar ile doymuş buhar sağlanır
BUHARLAŞTIRMA HAZNESİ
SIVI ANESTEZİK
kapasite ≈ 100–300 mL
fitiller (wick)
baffle plakaları
sıvı seviyesi
Yanlış ajanla doldurmayı engelleyen sistem
anahtarlı
DOLDURMA PORTU
Quik-Fil / Easy-Fil / Saf-T-Fil
MIN / MAX işaretli sıvı seviye penceresi
Kadranla ayarlanan değişken orifis
Hacimce % ayarı
KONSANTRASYON KADRANI
%0 – %8
(ajana göre)
kontrol mili
Çoklu vaporizatör kilidi
INTERLOCK ÇUBUĞU — aynı anda yalnız BİR vaporizatör açılabilir
+
ÇIKIŞ — taze gaz + anestezik buhar
→ ortak gaz çıkışına (Şema 1)
birleşme noktası
AYIRMA ORANI (SPLITTING RATIO) FORMÜLÜ
Çıkış (%) = 100 × R·Vh / (Vb + Vh + R·Vh) · R = Pv / (Patm − Pv)
Vb = bypass akımı · Vh = hazneye giden akım · Pv = 20 °C'de doymuş buhar basıncı
Sevofluran örneği: R = 157/(760−157) = 0,260 → %2 için Vb:Vh ≈ 11,8 : 1
Yani 6 L/dk taze gazın yalnız ≈ 0,47 L/dk'sı hazneden geçer.
AJAN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ VE HESAPLANMIŞ AYIRMA ORANLARI
20 °C · 760 mmHg · taşıyıcı gaz O₂ · MAC değerleri 40 yaş, %100 O₂ içinde
AJAN
SVP 20 °C
Kaynama
MAC
Buhar/sıvı
Hedef %
Ayırma oranı
Halotan
243 mmHg
50,2 °C
0,75 %
227 mL/mL
%1
≈ 45 : 1
İzofluran
238 mmHg
48,5 °C
1,15 %
195 mL/mL
%1
≈ 44 : 1
Enfluran
172 mmHg
56,5 °C
1,70 %
198 mL/mL
%2
≈ 14 : 1
Sevofluran
157 mmHg
58,6 °C
2,00 %
183 mL/mL
%2
≈ 12 : 1
Desfluran
669 mmHg
22,8 °C
6,00 %
210 mL/mL
%6
≈ 114 : 1 (uygulanamaz)
Desfluran satırı neden 'uygulanamaz'?
1) Kaynama noktası 22,8 °C — ameliyathane sıcaklığında KAYNAR; hazne içinde kontrolsüz buhar üretimi olur.
2) Buharlaşma gizli ısısı sıvıyı hızla soğutur; klasik bimetal kompanzasyon bu hızı yakalayamaz.
3) Gerekli ayırma oranı (≈114:1) mekanik olarak hassas biçimde üretilemez.
→ Çözüm: ısıtmalı-basınçlandırmalı ÇİFT DEVRELİ vaporizatör (Tec 6 / D-Vapor) veya elektronik kaset (Aladin2).
Not: Buhar/sıvı oranı 20 °C, 1 atm içindir (1 mL sıvı ajandan üretilen mL cinsinden buhar). Değerler kaynaklar arasında ±%3 farklılık gösterebilir.
DESFLURAN VAPORİZATÖRÜ — TEC 6 / D-VAPOR
Isıtmalı, basınçlandırmalı, ÇİFT DEVRELİ gaz-buhar karıştırıcı (elektrik gerektirir)
Taze gaz
Taze gaz devresinde geri basınç oluşturur
R1
39 °C'ye ısıtılmış, ~2 atm basınçlı sıvı desfluran
SUMP
39 °C · 194 kPa
elektrikli ısıtıcı
Kadranla ayarlanan buhar kısıtlayıcısı
R2 — kadran
İki devre basıncını eşitler
ΔP
= 0
Çıkış: taze gaz + desfluran
TEC 6'YI DEĞİŞKEN BYPASS'TAN AYIRAN 4 NOKTA
Taze gaz sump'a HİÇ girmez — bu yüzden 'çift devre' denir.
Kadran doğrudan buhar akımını ayarlar, ayırma oranını değil.
Elektrik olmadan çalışmaz; ısınana kadar kadran kilitlidir.
Rakım kompanzasyonu YOKTUR (bkz. aşağıdaki rakım paneli).
GE ALADIN2 KASET VAPORİZATÖR
Elektronik kontrollü · tek gövde, değiştirilebilir ajan kaseti
Bypass ve kontrol cihazın içinde
MANYETİK KODLU KASET
yalnız sıvı ajan + fitil
• Bypass + kontrol valfi CİHAZDA, ajan KASETTE
• Manyetik kodlama ile otomatik ajan tanıma
• Sıcaklık, basınç ve akış sensörlü kapalı döngü
• Desfluran dahil tüm ajanlarla aynı gövde
• Cihaz açıkken kaset değiştirilebilir
ÇIKIŞI BOZAN ETKİLER VE DÜZELTMELERİ
Pompalama etkisi (pumping)
Pozitif basınçlı ventilasyonda geri basınç gazı hazneye geri iter; basınç düşünce buharla birlikte geri çıkar → ÇIKIŞ ARTAR.
En belirgin: DÜŞÜK akım, DÜŞÜK kadran, DÜŞÜK sıvı seviyesi. Modern tasarımlarda uzun giriş borusu, küçük hazne ve tek yönlü valf ile azaltılır.
Basınçlandırma etkisi (pressurizing)
Yüksek geri basınçta gaz sıkışır; toplam basınç artarken buhar basıncı sabit kalır → ÇIKIŞ YÜZDESİ AZALIR.
Klinik etkisi pompalama etkisine göre daha küçüktür; her ikisi de ajan analizörüyle saptanır.
Rakım (yükseklik)
Değişken bypass: hacimce % ARTAR ama PARSİYEL BASINÇ ≈ sabit kalır → kadran değişimi GEREKMEZ.
Tec 6 desfluran: hacimce % sabit kalır, parsiyel basınç DÜŞER → kadran = hedef × (760 / ortam mmHg).
Taşıyıcı gaz
N₂O başlangıçta sıvı ajanda çözünür → ilk 1–2 dakika çıkış GEÇİCİ AZALIR; sonra normale döner.
Ayrıca N₂O ve havanın viskozite/yoğunluğu O₂'den farklıdır; kalibrasyon O₂ ile yapıldığından küçük sapma olur.
Kaynaklar: Miller's Anesthesia (10. baskı, Bölüm: Inhaled Anesthetics / Anesthesia Delivery Systems) · Barash Clinical Anesthesia (9. baskı) · Dorsch & Dorsch, Understanding Anesthesia Equipment (6. baskı) · Ehrenwerth & Eisenkraft, Anesthesia Equipment (3. baskı) · GE Aladin2 ve Dräger Vapor 2000 / D-Vapor kullanım kılavuzları
Daire Solunum Devresi ve CO2 Absorberi
DAİRE (CIRCLE) SOLUNUM DEVRESİ VE CO₂ ABSORBERİ
Yedi temel bileşen · tek yönlü valfler · APL · absorban kimyası · inspirasyon/ekspirasyon fazları · jenerik şema, marka farkları not kutularında
DAİRE DEVRE ANATOMİSİ
Gaz akış yönü saat yönündedir · yedi temel bileşen numaralandırılmıştır
① İNSPİRATUVAR KOL (hortum)
② EKSPİRATUVAR KOL (hortum)
Granüller ve renk değişimi
③ CO₂ ABSORBERİ
soda lime · 4–8 mesh
Akış yönü üreticiye göre
yukarı veya aşağı olabilir.
Renk değişimi GİRİŞ
tarafından başlar.
Ekspirasyonda kapanır
④ İNSPİRATUVAR
TEK YÖNLÜ VALF
İnspirasyonda kapanır
⑤ EKSPİRATUVAR
TEK YÖNLÜ VALF
İnspiratuvar valfin ÖNÜNDE
⑥ TAZE GAZ GİRİŞİ
ortak gaz çıkışından (Şema 1)
Manuel ventilasyonda basınç sınırı
⑦ APL VALFİ
0–70 cmH₂O
→ atık gaz sistemine
Manuel ↔ mekanik geçiş
BALON /
VENTİLATÖR
SELEKTÖRÜ
Tipik 2–3 L
REZERVUAR
BALONU
2–3 L
İki kolun birleştiği yer
Y PARÇASI
HME + bakteri/virüs filtresi
gaz örnekleme hattı
150–250 mL/dk
HME + filtre
HASTA
Mekanik ventilasyon kolu
VENTİLATÖR
körük / piston / turbin
→ Şema 4
DAİRE DEVRENİN YEDİ TEMEL BİLEŞENİ
① İnspiratuvar kol (hortum)
② Ekspiratuvar kol (hortum)
③ CO₂ absorberi
④ İnspiratuvar tek yönlü valf
⑤ Ekspiratuvar tek yönlü valf
⑥ Taze gaz girişi
⑦ APL valfi + rezervuar balonu
Y parçası, hortumlar ve balon 'bileşen' sayılmakla birlikte klasik listede yukarıdaki yedi öğe temel alınır.
İNSPİRASYON VE EKSPİRASYON FAZLARINDA VALF DURUMLARI
Mekanik (kontrollü) ventilasyon sırasında
İNSPİRASYON
İnsp. valf: AÇIK
Eksp. valf: KAPALI
hasta
Ventilatör körüğü/pistonu gazı hastaya doğru iter; taze gaz eklenir.
APL devre dışıdır; ventilatörün tahliye (spill) valfi KAPALIDIR.
EKSPİRASYON
İnsp. valf: KAPALI
Eksp. valf: AÇIK
hasta
Pasif ekspirasyon: gaz ekspiratuvar koldan absorbere geçer.
Tahliye (spill) valfi AÇILIR; fazla gaz atık gaz sistemine gider.
ÜÇ KURAL
1) Her kolda,
hasta ile balon
arasında bir tek
yönlü valf olmalı.
2) Taze gaz,
hasta ile inspiratuvar
valf arasına
girmemeli.
3) APL, hasta ile
inspiratuvar valf
arasında olmamalı.
ABSORBAN KİMYASI VE TÜRLERİ
REAKSİYON ZİNCİRİ (klasik soda lime)
1) CO₂ + H₂O ⇌ H₂CO₃
2) H₂CO₃ + 2 NaOH → Na₂CO₃ + 2 H₂O + ISI
3) Na₂CO₃ + Ca(OH)₂ → CaCO₃ + 2 NaOH (NaOH geri kazanılır)
NET: CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃ + H₂O + ISI
Su ve ısı üretilir: kanister ısınır, devre nemlenir — normal bulgulardır.
ABSORBAN TÜRLERİ
Klasik soda lime
Ca(OH)₂ + NaOH (%1–3)
Compound A ve CO riski VAR
Kapasite yüksek
Amsorb Plus
Ca(OH)₂ + CaCl₂ + humektan
Compound A / CO üretmez; kapasite biraz düşük
Güçlü baz YOK
Litholyme
Ca(OH)₂ + LiCl (katalizör)
Kapasite klasik soda lime'a yakın
Güçlü baz YOK
Baralyme (Ba(OH)₂)
ÜRETİMDEN KALDIRILDI
Desfluran ile aşırı ısınma/yangın olguları
—
Renk indikatörü: etil viyole · pH < 10,3'te BEYAZ → MOR. Bazı ürünlerde ters yönlü indikatör vardır; etiket okunmalıdır.
Kanister değişim ölçütü: renkten bağımsız olarak İNSPİRE CO₂ > 0 (kapnogram taban çizgisinin yükselmesi).
Tek kullanımlık (pre-pack) kanisterler kanal oluşumunu azaltır ve toz maruziyetini önler.
KURU ABSORBAN VE DEGRADASYON ÜRÜNLERİ
Compound A (sevofluran)
Sevofluran + GÜÇLÜ BAZ (NaOH/KOH) → Compound A (fluorometil-vinil eter).
Artıran etkenler: düşük taze gaz akımı (< 1 L/dk), KURU absorban,
yüksek kanister sıcaklığı, yüksek sevofluran konsantrasyonu, uzun süre.
Sıçanda nefrotoksik; insanda klinik böbrek hasarı GÖSTERİLEMEMİŞTİR.
ABD etiketi ≥ 1 L/dk önerir; Avrupa'da bu kısıtlama yoktur.
Güçlü baz içermeyen absorbanlarla (Amsorb Plus, Litholyme) sorun ortadan kalkar.
Karbon monoksit (CO)
KURUMUŞ, güçlü bazlı absorban + halojenli ajan → CO üretimi.
Sıralama: DESFLURAN > enfluran > izofluran >> sevofluran ≈ halotan.
Klasik senaryo: hafta sonu taze gaz akımı açık unutulur, absorban kurur;
pazartesi ilk vakada karboksihemoglobin yükselir (nabız oksimetresi YANILTIR).
Önlem: vaka sonunda taze gaz akımını KAPAT; kuru şüphesinde kanisteri DEĞİŞTİR.
Aşırı ısınma ve yangın
Sevofluran + kurumuş, güçlü bazlı absorban (özellikle Baralyme) → ekzotermik
reaksiyon, kanisterde 200 °C üzeri sıcaklık, erime ve yangın bildirilmiştir.
Uyarı işaretleri: beklenmedik kanister ısısı, inspire sevofluran ile kadran
arasında açıklanamayan uyumsuzluk, devrede yanık kokusu.
Bu durumda: devreyi ayır, hastayı yedek balon/oksijenle havalandır, kanisteri değiştir.
MARKA FARKLARI — TAZE GAZ ETKİSİ
Dräger (Primus / Perseus): TAZE GAZ AYIRMA (fresh gas decoupling) — inspirasyon
sırasında taze gaz rezervuar balonuna yönlendirilir; taze gaz akımı tidal hacmi etkilemez.
GE (Aisys / Avance): TAZE GAZ KOMPANZASYONU — akış sensörü verisiyle yazılım düzeltmesi.
Kanister: GE EZchange (cihaz çalışırken değiştirilebilir) · Dräger CLIC absorber.
Kaynaklar: Miller's Anesthesia (10. baskı) · Barash Clinical Anesthesia (9. baskı) · Dorsch & Dorsch, Understanding Anesthesia Equipment (6. baskı) · APSF Newsletter — desikke absorban ve CO/yangın uyarıları · üretici kullanım kılavuzları
Anestezi Ventilatörü - Sürücü Sistemler ve Modlar
ANESTEZİ VENTİLATÖRÜ — SÜRÜCÜ SİSTEMLER VE VENTİLASYON MODLARI
Körük · piston · turbin · tahliye (spill) valfi ve PEEP · VCV / PCV / PSV / PCV-VG basınç-akış eğrileri · jenerik şema, marka farkları not kutularında
① KÖRÜKLÜ (BELLOWS) SÜRÜCÜ SİSTEM — ASENDAN KÖRÜK
Pnömatik sürücü: basınçlı sürücü gaz körüğü DIŞARIDAN sıkıştırır · hasta gazı ile sürücü gaz BİRBİRİNE KARIŞMAZ
SÜRÜCÜ GAZ
giriş — körüğü sıkıştırır
hasta devresi
TAHLİYE (SPILL) VALFİ
KAPALI — sürücü gaz
basıncı valfi kapalı tutar
İNSPİRASYON
Körük AŞAĞI iner · hasta gazı devreye itilir
SÜRÜCÜ GAZ
çıkış — atmosfere
hasta devresi
TAHLİYE (SPILL) VALFİ
AÇIK — fazla gaz atık
gaz sistemine gider
EKSPİRASYON
Körük YUKARI çıkar · ekspire + taze gaz ile dolar
Tıkla: ayrıntı
Tıkla: ayrıntı
Körük ve sürücü gaz ayrımı
ZORUNLU (INTRINSIC) PEEP — KÖRÜKLÜ SİSTEMLERE ÖZGÜ
Asendan körük tam açıldığında tahliye valfi ≈ 2–3 cmH₂O'da açılır.
Bu, ölçülemeyen ama gerçek bir 'zorunlu PEEP' yaratır: sıfır PEEP
ayarlansa bile devrede ~2–3 cmH₂O kalır.
Pistonlu ve turbinli sistemlerde bu zorunlu PEEP YOKTUR.
TAHLİYE VALFİNİN ZAMANLAMASI
Tahliye valfi inspirasyonda sürücü gaz basıncıyla KAPALI tutulur.
Bu yüzden inspirasyonda hiç gaz atık sistemine kaçmaz.
Ekspirasyonda körük tavana dayanınca valf açılır ve
yalnızca FAZLA gaz (taze gaz kadar) atık sistemine gider.
② PİSTONLU VE ③ TURBİNLİ SÜRÜCÜ SİSTEMLER
Sürücü gaz kullanmayan modern tasarımlar
② PİSTON (ör. Dräger E-vent / Primus)
Sürücü gaz gerekmez
elektrik motoru
+ krank / vida
• Sürücü gaz yok → silindirle çalışmada gaz tasarrufu
• Küçük sıkışabilir hacim → düşük kompliyans kaybı (pediatri)
• Sessiz çalışma · hassas düşük tidal hacim
• Elektrik kesilirse çalışmaz (yedek pil süresi sınırlı)
③ TURBİN (ör. Dräger Perseus A500, Mindray A9)
Yoğun bakım tipi performans
yüksek devirli
fan (blower)
• Sürücü gaz yok · çok yüksek anlık akım kapasitesi
• Hassas tetikleme → spontan/destekli modlarda üstün
• Yoğun bakım düzeyinde mod yelpazesi
• Elektrik bağımlı; gürültü ve bakım gereksinimi daha yüksek
SÜRÜCÜ SİSTEMLERİN KARŞILAŞTIRMASI
ÖZELLİK
KÖRÜK
PİSTON
TURBİN
Sürücü gaz tüketimi
Yüksek (dk. ventilasyonu kadar)
Yok
Yok
Zorunlu (intrinsic) PEEP
≈ 2–3 cmH₂O VAR
Yok
Yok
Devre ayrılmasında görsel uyarı
Asendan körük çöker → VAR
Yok
Yok
Düşük tidal hacim doğruluğu
Orta
Yüksek
Yüksek
Elektrik bağımlılığı
Düşük (pnömatik çalışabilir)
Tam
Tam
VENTİLASYON MODLARI — BASINÇ VE AKIŞ EĞRİLERİ
RR 20/dk · I:E 1:2 (Ti 1 s, Te 2 s) · PEEP 5 cmH₂O · şematik, ölçekli değildir
VCV — Hacim kontrollü: BASINÇ (değişken, tepe + plato)
cmH₂O
zaman (s)
VCV — AKIŞ (sabit / kare dalga)
L/dk
zaman (s)
PCV — Basınç kontrollü: BASINÇ (sabit / kare)
cmH₂O
zaman (s)
PCV — AKIŞ (azalan / deselere)
L/dk
zaman (s)
PSV — Basınç desteği: hasta tetikler, akış %25'e düşünce siklus döner (flow cycling)
cmH₂O
zaman (s)
Ti = 1,0 s · Te = 2,0 s
Tıkla: ayrıntı
Tıkla: ayrıntı
Tıkla: ayrıntı
Plato basıncı = statik (alveolar) basınç · Tepe − plato farkı = hava yolu DİRENCİNİ yansıtır
MOD SEÇİMİ, AYARLAR VE SORUN GİDERME
MODLARIN KARŞILAŞTIRMASI
VCV (hacim kontrollü)
Tidal hacim GARANTİ · basınç değişken
Kompliyans düşerse basınç yükselir → barotravma riski
PCV (basınç kontrollü)
Basınç GARANTİ · tidal hacim değişken
Kompliyans düşerse tidal hacim düşer → hipoventilasyon riski
PCV-VG / AutoFlow / PRVC
Basınç kontrollü ama hacim hedefli
Cihaz her solukta basıncı ayarlayarak hedef hacmi tutturur
PSV
Spontan soluyan hastada basınç desteği
Apne yedeği (back-up) mutlaka açık olmalıdır
SIMV
Zorunlu + spontan solukların birleşimi
Uyanma döneminde geçiş modu olarak kullanılır
BAŞLANGIÇ AYARLARI (erişkin, sağlıklı akciğer)
Tidal hacim: 6–8 mL/kg İDEAL vücut ağırlığı (gerçek ağırlık DEĞİL)
Solunum sayısı: 10–14/dk · ETCO₂ 35–45 mmHg hedefiyle titre edilir
PEEP: 5 cmH₂O (obezite, laparoskopi, Trendelenburg'da 8–10)
Plato basıncı hedefi: < 16–18 cmH₂O (üst sınır 30) · sürücü basınç (ΔP) < 15
I:E 1:2 · obstrüktif hastada 1:3 veya daha uzun ekspiryum
Alarm limitleri: Ppeak üst sınır, dakika ventilasyonu alt/üst, apne, FiO₂ alt sınır
SIKIŞABİLİR HACİM VE KOMPLİYANS KAYBI
Kompliyans kompanzasyonu: devre hortumları ve körük her solukta bir miktar gazı 'yutar'
(tipik 2–4 mL / cmH₂O). Modern cihazlar bunu ölçüp tidal hacme ekler; eski cihazlar EKLEMEZ.
Bu kayıp, düşük tidal hacimlerde (pediatri) oransal olarak çok büyür — pediatride pistonlu veya
kompanzasyonu doğrulanmış cihazlar tercih edilmeli, hacim hasta ucundan (proksimal) ölçülmelidir.
Kaynaklar: Miller's Anesthesia (10. baskı) · Barash Clinical Anesthesia (9. baskı) · Dorsch & Dorsch, Understanding Anesthesia Equipment (6. baskı) · Dräger Primus/Perseus A500 ve GE Aisys CS2 kullanım kılavuzları · ISO 80601-2-13:2022. Eğriler şematiktir; gerçek hasta eğrileri kompliyans, direnç ve tetiklemeye göre değişir.
Tam ekrandan çık
＋
－
⤢
%100